૧.
નદીઓને એકમેક સાથે
ઝગડતી જોઈ,
દરિયો પથ્થરપર
માથું પછાડે છે !
૨.
ગુમ થઈ ગયેલી
નદીના વિરહમાં
દરિયો રેતીમાં
શંખલાં વીણ્યા કરે.
‘કોઈક હોડી
નદી મળ્યાના સુખદ
સમાચાર લાવે!’
૩.
કાંઠે રમતાં
બાળકો સાથે
ઘર ઘર રમવા
દરિયો
હડી કાઢતો આવે.
( પ્રીતમ લખલાણી )
૧.
ટેલિફોન પર
ધૂંઆપૂંઆ થતા દરિયાને
પર્વતે કહ્યું :
‘જરા ધીરજ રાખ
તને મળવા
નદી
ક્યારની અહીંથી
નીકળી ગઈ છે !’
૨.
વાદળ
કોઈ દિવસ
નદીના
સુખદ વાવડ લઈને આવશે !
એ આશાએ
પર્વત
આભ સામે
આંખ સામે તાકીને બેસી રહે છે.
૩.
પલાંઠી વાળીને
બેઠેલ દેવતાઓને
પર્વતે કહ્યું :
‘ક્યારેક
હેઠા ઊતરીને જુઓ
તો ખબર પડે કે
માણસ ખીણમાં
જીવનહળ કેમ
હાંકે છે ?’
( પ્રીતમ લખલાણી )
૧.
શિક્ષકે પૂછ્યું :
વિશ્વના નકશામાં
ભારત ક્યાં ?
વિદ્યાર્થીએ આંગળી
ચીંધી :
બારીમાંથી દેખાતા
ફૂટપાથ તરફ.
૨.
ઈતિહાસમાંથી ખોવાઈ
ગયેલ
બુદ્ધ, મહાવીર અને
ગાંધીનાં પગલાં
કદાચ ફૂટપાથે
સાચવી રાખ્યાં હશે !
૩.
‘વહ સુબહ કભી તો
આયેગી’નું
સ્વપ્ન જોતા ફૂટપાથ
પ્રતીક્ષામાં
રાત આખી જાગે !
૪.
સમજાતું નથી
કે ફૂટપાથ
નવરો છે
કે પછી વિદ્વાન ?
કોઈ પણ વિષયની ચર્ચા
કરવા
તે કોઈની પણ સંગે
તત્પર હોય છે !
( પ્રીતમ લખલાણી )
૧.
હે પથ્થર,
જો તને હૃદય ન હોત તો !
શું રામ
ક્યારેય સીતાના હૃદય સુધી
પહોંચી શક્યા હોત ખરા !
૨.
જે પથ્થરો
ફૂલોનો બોજ ઉઠાવવા
સમર્થ બને છે !
શું
તે જ ઈશ્વર તરીકે પૂજાય છે ?
૩.
પ્રત્યેક પથ્થરને
ઈશ્વર થવું હોય છે !
પણ
હથોડી ને ટાંકણું જોઈ
માર્ગની કોરે બેસી જાય છે !
૪.
એકલતાથી ઊછળતા
દરિયાને
સંગાથ દેવા જ
પથ્થરો
નદીને જન્મ આપે છે !
૫.
હે ઘર !
તારા પથ્થરોમાં હજી શું ખૂટે છે ?
કે
માનવી
દિન-રાત ચંદ્ર પર પથ્થર માટે
હડિયું કાઢે છે !
( પ્રીતમ લખલાણી )
જિંદગી થોડાક પડછાયાઓ જેવી
ઊગતી તડકાની વચ્ચે
સાંજનો ભાર હળવો થાય એવી રાતમાં
સ્વપ્ન આંજી દોડતા રાખે દિવસભર
ઓનલાઈન વોટ્સઅપ હોઈએ
ત્યાં જ પકડાઈ જવાતું કોઈના મેસેજથી…
આવવો જોઈએ મેસેજ જેનો
એને કરવો પડતો સામેથી હંમેશાં
લાગણી ટચ સ્ક્રીન જેવી થઈ ગઈ છે
ખૂલવાનું હોય ત્યારે ના ખૂલે
ને ખૂલે તો ટેરવાને ન્યાલ કરતા સ્પર્શ જેવું
શ્વાસને ભેગા કરીને રોજ ગોઠવતો રહું છું
જોઈએ ત્યારે તરત મળશે જ એવું માનીને…
ખપ પૂરતી જીવવામાં
ચાના કપ પૂરતી થઈ છે જિંદગી…
ચૂસકી લઉં એ પહેલાં
હોઠને દાઝ્યા કરે છે…
ચાલ, પાછા તડકા વચ્ચે ઊગવાનો છે સમય…
( અંકિત ત્રિવેદી )
અંદર ને અંદર આનંદ મને એટલો
કે બહાર એને કેમ કરી બતાવું ?
આનંદ એ દરિયાની માછલી નથી
કે જાળમાં ઝાલીને લઈ આવું.
ડાળીને પહેલી વાર ખીલે છે ફૂલ
એને ઝાડનો આનંદ કહેવાય કે નહીં ?
મૂળિયાંને કોણ જાણે શુંનું શું થતું હશે
આટલો આનંદ કદી જીરવાય કે નહીં ?
પંખી જો હોય તો પીંજરામાં લાવું
પણ ટહુકાને કેમ કરી ગાઉં ?
વાદળ તો જળ થઈ વરસી શકે
પણ આખા આકાશનું શું ?
હવા તો હરતી ને ફરતી રહે
પણ ઊછળતા શ્વાસનું શું ?
અંદર ને અંદર આનંદ મને કેટલો
કે બહાર એને કેમ કરી બતાવું ?
( પન્ના નાયક )
હવે આ માણસોની વાતની બહુ બીક લાગે છે.
મને મારી જ ખુદની જાતની બહુ બીક લાગે છે.
દિવસનાં સૂર્યનો રંજાડ સહેવાની પડી આદત,
મને ઝળહળ થતી આ રાતની બહુ બીક લાગે છે.
કરે છે કંટકો જે ઘાવ એ તો હોય છે સારા,
મને ફૂલો તણા આઘાતની બહુ બીક લાગે છે.
કરે ઘૃણા જગતનાં લોક તે હોતી નથી ઘાતક,
પરંતુ પ્રેમની સોગાતની બહુ બીક લાગે છે.
કદી દીવાસળીમાંથી જ દાવાનળ બની જાશે,
મને આ શબ્દની તાકાતની બહુ બીક લાગે છે.
( પરાજિત ડાભી )
વરસે અનરાધાર
અને મન કોરું કોરું !
તરસે લથબથ પ્રાણ
અને મન કોરું કોરું !
અંતરમાં એકલતાનું રણ ધોમ ધખે છે ત્યારે,
પગરવને અંકૂરિત કરવા બીજ રોપશો ક્યારે ?
મૃગજળ સમા વિરહના દરિયા
ને સ્મરણોનું ફોરું…
વરસે અનરાધાર
અને મન કોરું કોરું…
અમને અંતરિયાળ મળ્યું એ હતું કયું અજવાળું !
એક જ ઝબકારે અનંતને આરપાર હું ભાળું…
તોય નથી તલભાર પલળતું,
આંસુ ફોરું ફોરું…
વરસે અનરાધાર
અને મન કોરું કોરું !
તરસે લથબથ પ્રાણ
અને મન કોરું કોરું !
( માધવ રામાનુજ )
ભમરાએ
કદી, કોઈ દિવસ
ફૂલનાં આંસુ લૂછ્યાં હોય એવું
આજ લગી જાણ્યું નથી.
એ તો આવે ને જાય
ગીત એનાં જ ગાય
ને
જતાં જતાં
ડંખ એક મૂકી જાય.
માની લ્યો
કે
ક્યારેક, કદાચ
કોઈ ભમરાએ
ફૂલનાં આંસુ લૂછ્યાં હોય
તો
ભમરાઓની સભા ભરાય
ને
એમાં જાહેર થાય
કે આવું તે થાય ?
ચાલો,
આ ભમરાને
આપણી ન્યાતબહાર મૂકો,
કારણ કે
એણે ગુનો કર્યો છે
ફૂલનાં આંસુ લૂછવાનો…
( પન્ના નાયક )
આપણે ભૂલા પડ્યા એ ખૂબ મોટું રણ હતું – તેં સાંભળ્યું ?
ને ફરી પાછા મળ્યાનું એજ તો કારણ હતું – મેં સાંભળ્યું.
કોઈ લીલા વૃક્ષ ઉપરથી ઉડેલી વાદળી – તેં સાંભળ્યું ?
હા, પલળતું ત્યાં અજાણ્યું એક કોરું જણ હતું – મેં સાંભળ્યું.
ધૂંધળા ચહેરા હંમેશા ફૂટવાથી થરથરે – તેં સાંભળ્યું ?
હા, ખરેખર ભગ્ન તો આ આંખનું દર્પણ હતું – મેં સાંભળ્યું.
આંસુઓને પીળચટ્ટા પ્રાન્તમાં દોરી ગયું- તેં સાંભળ્યું ?
એક શંકાનું પડેલું આંખમાં રજકણ હતું – મેં સાંભળ્યું.
જિંદગી આખી સમયનાં સર્પ ડંખ્યા છે મને – તેં સાંભળ્યું ?
ઝેર પીધું જે સતત એ ઝેરનું મારણ હતું – મેં સાંભળ્યું.
( પરાજિત ડાભી )
મોરપીંછ 