વાદળ થઈ હું આવ્યો છું ને તું કે’ છે ‘હું ઘેર નથી’,
આ વખતે જો ના પલળ્યો તો તારી સ્હેજે ખેર નથી.
.
હશે દીવાલો જૂની ઝર્ઝર, પણ ફળિયાનાં ફૂલ જુઓને !
મારું ઘર છે મારા જેવું, મ્હેલ નથી ખંડેર નથી.
.
તારી દીધેલ ઉદાસીઓ પણ દીકરી જેવી વ્હાલી છે,
સ્મિત અને આંસુની વચ્ચે મારે સ્હેજે ફેર નથી.
.
સૌના ખિસ્સા ભરેલ છે, પણ હૃદય બધાના ખાલી છે,
અહીંયા સૌને ખુદની સાથે બીજું તો કંઈ વેર નથી.
.
કોઈ કરગરતું ઈશ્વરને તો કોઈ કરગરતું કિસ્મતને,
કોણ અહીંયા એવું છે કે જે સ્હેજે ઘૂંટણભેર નથી ?
.
( અનિલ ચાવડા )
હું આવું છું…,
ને ઘર બારણાના બે બાહુ લંબાવીને
મને બાઝી પડે છે.
નેવાંનો નેહ (જાણે શ્રાવણી મેહ)
મારા પર છલકાઈ જાય છે.
ખીંટીએ ખીંટીએ બેઠેલી હવા
દોડી આવીને…,
આ શરીરને લીલા લસરક ખેતરની જેમ
લહેરાતું કરી દે છે.
ઘર ઢોલિયો દે છે ઢાળી,
હું બેસું પલાંઠી વાળી,
ત્યાં તો…,
ઘર બની જાયે ઠંડા જળનો લોટો
લોટે લોટે પીવું છે ઘર…
ઘર ભર્યા તળાવનો કાંઠો,
ઘર તો શેરડીનો સાંઠો,
ઘર લીંપણમાંથી બેઠું થાય,
મોભે જ્યાં અડવા જાય,
પાછું એ,
શિશુનું લઈને રૂપ
મને પાછળથી વળગી પડે છે.
હું વાળીને સોડે બેસાડું ઘર…,
હું ઝાલીને ખોળે પોઢાળું ઘર…,
ઘર કોયલ-ટહુકો
ઘર ગડાકુ-હુક્કો
બે ઘડી હું ઘરમાં ફરું છું…
ઘર સાથે રહીને મને ફેરવે છે.
બાજરાનો રોટલો ને તાંસળીમાં છાસ
ડુંગળી હોય જો પાસ,
હાશ…!
ઘૂંટડે ઘૂંટડે ઉતારું ઘર…
ઘર તો દહીંવડું
ઘર તો ભોટંગડું.
-દા’ડે પીસવો બનીને વાગ્યા કરે છે ઘર…
-રાતે દીવો બનીને જાગ્યા કરે છે ઘર…
ઘર વીંજણાનો પવન થઈ વાય;
ઘર છીંદરાનું ગવન થઈ છાય;
વહેલા પરોઢે મને જગાડે છે ઘર
હું હસતો હસતો જાગું છું.
ઘર બાંધે પછેડીને છેડે ભાતું
કરી લઈ મનમાની વાતું.
ઘર ફળિયા સુધી વળાવવા આવે છે.
પ્રાણમાં પ્રોવું ઘર…
વાણમાં સોવું ઘર…
ઘર તુલસી બનીને ડોલ્યા કરે છે
ઘર પરબડી બનીને ઝૂલ્યા કરે છે.
રોજ હૈયાની કાવડીમાં રમતું ઘર…
રોજ આંખની વાવડીમાં ઝમતું ઘર…
.
( રામચન્દ્ર બ. પટેલ ‘સુક્રિત’ )
હું તારી સાથે નથી
એટલે જ કદાચ હું તારી ખૂબ ખૂબ પાસે છું.
વિરહને ઓઢીને હવે ચાલતો નથી.
વિરહ તો આકાશ થઈને વ્યાપ્યો છે.
એમાં તારી સ્મૃતિના વાદળ બંધાય છે, વીખરાય છે
ને ક્યારેક હોય છે વાદળ વિનાનું આકાશ.
સ્મૃતિ વિનાનો વિરહ
એટલે આકાશ.
અનંત આકાશની છાયામાં
હું બેઠો છું.
દર્પણ થઈને ફેલાયેલો સમય
પ્રતિબિંબ જોવાની મન ફરજ પાડ્યા કરે છે.
હું કશું જ જોતો હોઉં એમ જોયા કરું છું.
મને, આકાશને, વાદળને, હવાને, સમયને, તને !
.
( સુરેશ દલાલ)
હરિ કરે સો હોય
એ જ આપે છે દોરો
ને એ જ આપે છે સોય
હરિ કરે સો હોય.
.
એની ઈચ્છા વિના
હલે નહીં ઝાડ ઉપરનું પાંદ,
એની એક અણસારે ફરતા
આભે સૂરજ-ચાંદ;
એ જ આપે છે સ્મિત
ને એ જ આંસુને લ્હોય,
હરિ કરે સો હોય.
.
આંખ અને વળી દ્રષ્ટિ આપે,
દ્રષ્ટિ હોય તો સૃષ્ટિ;
પાંચ ભલે આંગળીઓ,
પણ એ વાળી આપે મુષ્ટિ
હરિ આપણું આભ
ને હરિ આપણી ભોંય
હરિ કરે સો હોય.
.
( સુરેશ દલાલ )
ના તાજ કે ન તખ્ત, ઈજ્જત અલોપ છે,
કિલ્લા ઉપર કટાયેલી એ કોની તોપ છે.
.
રણનો કબીલો એ પછી હિજરત કરી ગયો,
આ ઝાંઝવાના ગામમાં શેનો પ્રકોપ છે.
.
મારા સ્મરણની વીંટી મેં આપી છે તે મહીં,
ધાતુ છે લાગણીની ને ઉર્મિનો ઓપ છે.
.
મીઠા સ્વરોમાં વાંસળીએ કાનમાં કીધું :
જમના કિનારે વાટ જોતો કોઈ ગોપ છે.
.
છઠ્ઠીના લેખમાં જ વિધાતાએ લખ્યું કે,
તારા જીવનની વારતામાં ઘટનાલોપ છે.
.
( એસ. એસ. રાહી )
મંદિર મારા મનમાં ને મસ્જિદ મારા મનમાં
દેવળ હોય કે હોય દેરાસર : મારી ક્ષણેક્ષણમાં
.
આકાશને તો હોતો નથી
કોઈને કોઈનો ભેદ
ઈંટમાં કદી હોતો નથી
કોઈનો પ્રભુ કેદ
.
હરખ-શોકના હાંસિયા એ તો આપણા પાગલપનમાં
મંદિર મારા મનમાં અને મસ્જિદ મારા મનમાં
.
નદી કોઈને ના કહે નહીં
ફોરમને નહીં પાળ
આપણે મારુંતારું કરી
ભોગવીએ જંજાળ
.
પ્રાર્થના, બંદગી, નમાજ એ તો રસ્તા ત્રિભુવનના
મંદિર મારા મનમાં અને મસ્જિદ તારા મનમાં.
.
( સુરેશ દલાલ )
રઝળતી ચીસમાંથી છંદોલયની શક્યતા શોધો,
ને એમાંથી પછી તાજા વિષયની શક્યતા શોધો !
.
ઘણું કહેવાનું ભીતર તરફડે ને મૌન ના તૂટે,
હવે આથી વધુ કપરા સમયની શક્યતા શોધો !
.
ઉગમણા સૂર્યને હંમેશ હંફાવે છે પડછાયા,
ઉઠો બીજી દિશામાં સૂર્યોદયની શક્યતા શોધો !
.
હજી પીછો કરે છે એજ વરસો જૂની ઘટનાઓ,
બધું ભૂલી શકે એવા હૃદયની શક્યતા શોધો !
.
તમારી ચેતના નાહક કટાઈ જાય તે કરતાં,
તમારી ગાઢ નિર્ભયતામાં ભયની શક્યતા શોધો !
.
ચિરાગોની નહીં, અજવાળાની ઈજ્જત અદબ ખાતર,
હવાઓના કબીલામાં વિનયની શક્યતા શોધો !
.
ખલીલ આ ધૂળમાં તરતી મૂકો કાગળની હોડીને,
ને પરપોટામાં ધસમસતા પ્રલયની શક્યતા શોધો !
.
( ખલીલ ધનતેજવી )
બાળકને બાળક રહેવા દો
બચપણ ઉપર હક રહેવા દો
એની રીતે મોટું થાશે
એને માટે તક રહેવા દો… !
હું છું સીધો સાદો માણસ,
ચમક દમક રોનક રહેવા દો
થોડામાં પણ હું તો રાજી
આ ખુશીઓ અઢળક રહેવા દો.
બમણાવેગે વધીશ આગળ
ટીકા બધી ક્ષુલ્લક રહેવાદો
પ્રશંસકોની સાથે સાથે
સમજદાર નિંદક રહેવા દો… !
ચોમાસું આવે ના આવે
આંખોમાંચાતક રહેવા દો
કોઈને તો રસ્તો મળશે
રસ્તામાં દીપક રહેવા દો… !
હોય ભલે નાનો કે નબળો
મારામાં સર્જક રહેવા દો…
ગઝલને જોતા ‘વાહ’ કહી દે
એવો એક ચાહક રહેવા દો… !
( રિષભ મહેતા )
જાય તો બસ ઘર સુધી તું જઈ શકે
પ્રેમ માર્ગે પર સુધી તું જઈ શકે.
.
ભેજનું મળવું પગેરું જોઈએ
એ પછી સરવર સુધી તું જઈ શકે.
.
ઠેસ વારંવાર ચૂમે જો ચરણ
આખરે પગભર સુધી તું જઈ શકે.
.
માત્ર હણવાની ધરાવે આવડત
એટલે તો શર સુધી તું જઈ શકે.
.
એક લીલી પાઘડી બાંધું તને
જો કદી તરુવર સુધી તું જઈ શકે.
.
યત્ન કર પહોંચી જવા તારા સુધી
શક્ય છે ઈશ્વર સુધી તું જઈ શકે.
.
( આબિદ ભટ્ટ )
સતત જાગી-જગાડી એ બધાંનું ધ્યાન રાખે છે
સ્વયં દાંડી વગાડી એ બધાંનું ધ્યાન રાખે છે.
.
ભલે મધરાતના ભૂલા પડ્યા સૌ જંગલોમાં પણ
સમયસર સાદ પાડી એ બધાંનું ધ્યાન રાખે છે.
.
નરી સંજીવની જેવું મળ્યું અકસીર એ ઓસડ
દરદ સઘળાં મટાડી એ બધાંનું ધ્યાન રાખે છે.
.
ઘડીભરમાં જ આખા બંધ ઘરમાં પ્રાણ પુરાશે
બધી બારી ઉઘાડી એ બધાંનું ધ્યાન રાખે છે.
.
યુગોનો થાક ઓગળશે હવે તો એક બે પળમાં
રમત નોખી રમાડી એ બધાંનું ધ્યાન રાખે છે.
.
( નીતિન વડગામા )
મોરપીંછ 