હરિ, મન ઝંખે ગોરજટાણું;
ગાયોની ઘંટડીઓ સાથે મોકલશો ને આણું ? હરિ.
.
સૂર્ય ઢળે તો થાય તમારા અસલ તેજની ઝાંખી;
જૂઠા ઝબકારા સામે મેં આંખ ઉઘાડી રાખી;
બળબળતી બપોરનું મારે શું લેવું ઉપરાણું ?
હરિ, મન ઝંખે ગોરજટાણું…
.
શિંગડીઓના ઉજાસમાં રજકણને આછી ડમરી;
ખરીઓના ભણકારામાં હું તમને લઉં છું સમરી;
ઘરને ખૂણે ધૂંધવાય છે ધીમું છેલ્લું છાણું;
હરિ, મન ઝંખે ગોરજટાણું…
.
( ભગવતીકુમાર શર્મા )
ઉગામે છે બધા પથ્થર, હવે તું સાબદો રહેજે.
મથે છે ડહોળવા અવસર, હવે તું સાબદો રહેજે.
.
ભલે મરજાદ એની જાળવે તું જિંદગી આખી,
છતાં અટકાવશે ઉંબર, હવે તું સાબદો રહેજે.
.
સજાવે છે સવારે રોજ તું જે ફૂલનો ગજરો,
થઈ જશે સાંજના ખંજર, હવે તું સાબદો રહેજે.
.
અહીં સઘળી દિશાઓમાં સ્વજનના સ્વાંગમાં આજે,
ઊછરતું જાય છે લશ્કર, હવે તું સાબદો રહેજે.
.
નરી આંખે નહીં દેખાય એ તલવાર કે ભાલા,
નહીં રોકી શકે બખ્તર, હવે તું સાબદો રહેજે.
.
ફરે છે મોજથી તું જિંદગીના ગાઢ જંગલમાં,
અચાનક ભેટશે અજગર, હવે તું સાબદો રહેજે.
.
હકીકતમાં અહીં ‘જે પોષતું તે મારતું’ અંતે,
મળે છે બહુ તને આદર, હવે તું સાબદો રહેજે.
.
( નીતિન વડગામા )
હરિ, હું રટું તમારા શ્લોક
આજ લગી જે જાણ્યું સઘળું
અગડમ બગડમ ફોક ! – હરિ, હું…
.
શબ્દ-સાધનાનો વરવો શો
મને ચઢ્યો’તો કેફ !
હ્સ્વ ઇ દીર્ઘ ઈ કાંઈ ન સમજું
અનુસ્વાર કે રેફ !
નામ તમારું ચઢ્યું અધર પે
પૂર્યા મંગલ ચોક ! – હરિ, હું…
.
નામ રટણના દીવા ઝળહળ
ઉજાસ બત્રીસ કોઠે;
રહી કશી ના અવઢવ અબ તો
જે હૈયે તે હોઠે !
ઓચ્છવ આઠે પ્રહર મંત્રના
નહીં સંતાપ કે શોક ! – હરિ, હું…
.
( ભગવતીકુમાર શર્મા )
.
ભરેલું પાત્ર ઢોળીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.
સરોવર સાવ ડહોળીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.
.
ધરીને ધ્યાન ઊભો એ જ બગલો શાંત પાણીમાં,
અચાનક ચાંચ બોળીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.
.
નથી વાવ્યું-ઉછેર્યું ઝાડ એણે તોય એ પાછો-
અકારણ પાન તોડીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.
.
હતું ખંડેર જેવું ઘર હજી છે એમનું એમ જ,
ફક્ત દીવાલ ધોળીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.
.
નથી કૈં પંથ નક્કી કે પ્રયોજન પણ નથી નક્કી,
અમસ્તો સાવ દોડીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.
.
પ્રથમ સૌ મારતા ભેગા મલીને હાથમાં ખીલા,
પછી બે હાથ જોડીને બધાનું ધ્યાન ખેંચે છે.
.
( નીતિન વડગામા )
.
સ્વપ્ન ફંફોસ્યા કરું છું હાથથી;
આંખને ચોળ્યા કરું છું હાથથી.
.
યાદ આવી એ રીતે અમને અહીં;
મત્સ્ય થૈ જીવ્યા કરું છું હાથથી.
.
‘છે’ પ્રસાદી પણ મળી છે કેવડી !
ભેટ એ આપ્યા કરું છું હાથથી.
.
એટલે અટકી ગયાં છે આંખમાં;
અશ્રુઓ સીવ્યા કરું છું હાથથી.
.
અર્થ હોવાનો હવે મળતો ગયો;
હરઘડી વાંચ્યા કરું છું હાથથી.
.
( આહમદ મકરાણી )
.
વાતને સૂંઘ્યા કરે છે નાકથી;
ફૂલને મૂક્યા કરે છે નાકથી.
.
લો, પણછ પણ કામ ના આવે અહીં;
તીર પણ છૂટ્યા કરે છે નાકથી.
.
શબ્દ જ્યાં ઊણા પડે છે સામટા;
મ્હેફિલો ઊઠ્યા કરે છે નાકથી.
.
એક અફવા શહેરમાં ફરતી હતી;
આભ પણ ઝૂક્યા કરે છે નાકથી.
.
કે શપથ અકબંધ કોના હોય છે;
એ બધા તૂટ્યા કરે છે નાકથી.
.
( આહમદ મકરાણી )
.
આ જગતનો સ્વાદ માપો જીભથી;
કદ પ્રમાણે શબ્દ કાપો જીભથી.
.
અર્થ એના પણ ઘણા નીકળી શકે,
ક્યાંક ઉત્તર એક આપો જીભથી.
.
સ્વાદ પોતે થૈ સમંદર ઘેરશે;
એક ટીપું નીર ચાખો જીભથી.
.
રોજ રામાયણ અહીં સર્જાય પણ;
વેણ કોઈનું ઉથપો જીભથી.
.
કે વિયોગી કોઈ ભેળા ના થયા;
કોઈને જો રોજ શાપો જીભથી.
.
( આહમદ મકરાણી )
.
(૨)
.
આ જગતને સાંભળી લો કાનથી;
સાવ બેઠા સંચરી લો કાનથી.
.
શબ્દ વેરાતા રહે છે હરઘડી;
અધવચાળે આંતરી લો કાનથી.
.
ફરફરે છે મૌન પીળું ચોતરફ-
શબ્દ સઘળા વેતરી લો કાનથી.
.
લો, ગઝલના કાફલા ચાલ્યા કરે;
રાહ એનો આંતરી લો કાનથી.
.
યાદ વર્ષોની પછી ભીતર મળે;
ગત સમયને કોતરી લો કાનથી.
.
( આહમદ મકરાણી )
.
(૧)
.
એ ન આવ્યા, ના જગાયું આંખથી;
દર્દ એવું- ના ખમાયું આંખથી.
.
ચીતરેલું દ્રશ્ય જાણે આ જગત;
ના કદી થાતું સવાયું આંખથી.
.
વ્યર્થ વિરહનો હિમાલય પીગળે,
એક અશ્રુ ના જમાવ્યું આંખથી.
.
મૌન પોતે જીભ પર આવી રમે;
શબ્દફળ કેવું ખવાયું આંખથી !
.
આ ચરણ તો કેટલુંયે કરગરે !
મયકદામાં શું પીવાયું આંખથી !
.
( આહમદ મકરાણી )
સતત કેમ એના વિચારો કરું છું ?
અને એમ ભીતર પ્રહારો કરું છું.
.
કરું હું ખબર કેમ, એ બેખબર ને ?
હવે એક હળવો ઈશારો કરું છું.
.
કે ભ્રમણા મળે પ્રેમની તોય ઘણું છે,
પ્રણયની કથામાં વધારો કરું છું.
.
તને યાદ કરતાં વહ્યે જાય આંખો,
અને એમ સાગર હું ખારો કરું છું.
.
મને કેમ વ્યથા ઉદાસી મળી છે ?
નિયંતાને પ્રશ્નો હજારો કરું છું.
.
સતત ભીતરે ઝંખું ચાહું છતાંયે,
તમારા વગર પણ ગુજારો કરું છું.
.
તમારી પ્રતીક્ષા કરી જિંદગીભર,
હવે જિંદગીથી કિનારો કરું છું.
.
( સ્મિતા પારેખ )
મોરપીંછ 