ઝંખના – પલ્લવી શાહ

“મને ખબર છે હું મીરાં નથી અને મીરાં બનવું હોય તો મીરાં જેવું થવું પડે અને મારામાં એવી શક્તિ નથી. મને ખબર છે હું નરસૈંયો પણ નથી. જો મારે નરસૈંયો થવું હોય તો નરસૈંયા જેવું થવું પડે, અને મારામાં એવી શક્તિ નથી. મને એવી ભક્તિ આવડતી નથી, એવાં નથી ભજન આવડતાં. છતાં પણ બેસુરા રાગે હું તારાં ભજન ગાવાનો પ્રયત્ન કરું છું અને હાથમાં તંબૂરો લઈને તારા ગાન ગાવાને બદલે હાથમાં કલમ લઈને તારી પાસે માંગણીઓ મૂકે જાઉં છું. દિવસે દિવસે એ માંગણીઓ વિરાટ થતી જાય છે. મને ખબર છે જે દિવસે માંગણીઓ પૂરી થઈ જશે અને મારી પાસે માંગવા માટે કાંઈ નહિ રહે ત્યારે મારા બેસુરા રાગે ગવાયેલ મારાં ભજન આપોઆપ સુરીલાં બની જશે અને પછી મીરાં અને નરસૈંયો મારામાં આપોઆપ સમાઈ જશે.”

.

“તેં મને મનુષ્ય તરીકે જન્મ આપી તારા હસ્તાક્ષર કરી દીધા. એની મને ખુશી ખુબ છે. આજે આ દુનિયા હું તારી આંખે જોઈ રહી છું. એ દુનિયા કેટલી મોટી છે ? એમાં વસતાં માનવીઓ, વૃક્ષો, ફૂલો, ફળો, પશુઓ, પંખીઓ વગેરે જોતાં આ આંખો ધરાતી જ નથી. આટલું વિશાળ આકાશ અને એટલો જ વિશાળ દરિયો. જ્યાં પણ નજર પહોંચે ત્યાં તારી કરામત હોય જ. તેં મનુષ્ય ને જન્મ આપ્યો એમાં પણ તારી કરામત, તું તો તારા હસ્તાક્ષર કરીને છૂટી ગયો, મને જન્મ આપ્યો અને તારી જવાબદારીમાંથી મુક્ત થઈ ગયો અને મારા પર કેટકેટલી જવાબદારીઓનો બોજો નાખી દીધો છે, ખબર છે તને ? અને આ કાંઈ મારી એકલીની વાત નથી. દરેક મનુષ્ય કે જેને તેં આ ધરા ઉપર જન્મ આપ્યો છે તેની ઉપર કેટલો બોજો નાખી દીધો છે અને તું … તું ઉપર બેઠો બેઠો બધા તમાશા જોયા કરે છે. તને આ બધું જોઈને એમ પણ થતું નથી કે મારે હવે મનુષ્યને જન્મ આપવા બંધ કરવા જોઈએ ? ક્યાંથી થાય ? બોજો તો અમ મનુષ્ય એ વેંઢારાવાનો છે ને ? તારે ક્યાં કોઈ જવાબદારી છે ? આ બધી જવાબદારીઓને પૂરી કરતાં કરતાં, તારી નજદીક રહેવા, તારી સાધના કરવા સમય ફાળવવો હોય તો ફાળવી જ નથી શકાતો. છતાં પણ હું મનમાં ને મનમાં તો તને યાદ કર્યા જ કરીશ. તને ચાલશે ને ?”

.

( પલ્લવી શાહ )

કાગળ લખી મોકલ – ડો. નીલા ઠાકર-જાની

એકાંત ભીંસે છે મને, કાગળ લખી મોકલ

તું મુક્ત દીસે છે મને, કાગળ લખી મોકલ

.

શ્વાસોને ગણવા કેમ ? ના સમજાય કેમ લખું ?

દિવસો ઘણાં વીત્યા છે, તું, કાગળ લખી મોકલ

.

મારી ઉદાસ સાંજ તો પત્ર બની છે ક્યારથી

પરોઢની વ્યગ્રતાથી તું, કાગળ લખી મોકલ

.

હું ય ક્યાં આંસુભીનો કાગળ નથી લખતો ?

અક્ષરથી નહીં કોરાશથી, કાગળ લખી મોકલ

.

( ડો. નીલા ઠાકર-જાની )

જોતો રહ્યો – કાબિલ ડેડાણવી

એમ આખી જિંદગી તમને સતત જોતો રહ્યો.

રોજ જાણે કે નવી કોઈ વિગત જોતો રહ્યો.

.

કંઈક સૈકાઓ અહીં વીતી ગયા છે એ છતાં,

એક ઈશ્વરનેય આ માનવ ગલત જોતો રહ્યો.

.

મારી દ્રષ્ટિ જ્યારથી તારા સુધી પહોંચી નહીં,

હું ભરેલી આંખથી ખાલી જગત જોતો રહ્યો.

.

મારો વર્ષોનો અનુભવ કામ આવ્યો આ રીતે,

કોઈ બાળક જેમ હું જગની રમત જોતો રહ્યો.

.

પ્રેમયુગમાં કોઈ વસ્તુ કદરૂપી લાગી નહીં,

ફૂલની મોસમમાં કંટકની અછત જોતો રહ્યો.

.

હોત કેવળ જો મિલન તો પ્રેમ સસ્તો થઈ જતે,

હું જુદાઈમાં મહોબતની બચત જોતો રહ્યો.

.

કોઈના પણ પ્રેમની વાતો મને ગમતી રહી,

ચોતરફ હર પ્રેમમાં તમને ફક્ત જોતો રહ્યો.

.

જિંદગીમાં જેથી ત્રાસી મોત મેં માંગ્યું હતું,

અંત વખતે એ જ સૌ દુ:ખની અછત જોતો રહ્યો.

.

છેતરાયા કેટલા ‘કાબિલ’ જગતમાં એ છતાં,

ઝાંઝવાં પ્રત્યેની માનવની મમત જોતો રહ્યો.

.

( કાબિલ ડેડાણવી )

ચોમાસું – મુકેશ જોષી

બારીની બહાર ચાંદીની ઘૂઘરીઓ જેવો વરસાદ

દીવાલોની ભીતર ટી.વી.માંથી

રંગબેરંગી દ્રશ્યોનાં ઝાપટાં

ને હું જોયા કરું છું શૂન્યમનસ્ક

.

પવનના ખિસ્સામાંથી મળેલી ચિઠ્ઠીઓ

મારી ત્વચા વાંચે છે

પણ મારાં રૂંવાડાઓ સાવ બુદ્ધુ છે

.

છાપરા ઉપર ટપટપ ટપકતું સંગીત

મનને હીંચકા ખવડાવી શકે

પણ કાનને ટેવ જ નથી, વરસાદના વાજિંત્રો સાંભળવાની

.

જીભ ઉપર વરસાદનું ટીપું મૂકવાથી

આખા શરીરમાં ધીમે ધીમે રોમાંચ ફેલાઈ જાય

પણ જીભને વરસાદમાં ગેબનો પરસાદ પરખાતો જ નથી

.

હું મારી અભણ ઈન્દ્રિયોથી

માત્ર કેટલા ઈંચ વરસાદ શહેરમાં પડ્યો

એના સમાચાર ટી.વી.માં જોયા કરું છું

.

સામેની ઝૂંપડીમાં

થોડું થોડું પાણી ભરાવા લાગ્યું છે

એની ચિંતા વગર એક વૃદ્ધ

બેચાર બાળકોની સાથે ગીત ગાય છે :

ક્યાં છે ઊની રોટલી, ક્યાં છે ઊનું શાક

તો પણ તું મહેમાન છે, આવ રે વરસાદ

.

( મુકેશ જોષી )

સાચવજે – ડાહ્યાભાઈ પટેલ “માસૂમ”

જળની વાણી રૂપરમણામાં ભરી ભરી તું જળ સાચવજે,

પરપોટામાં કેદ કમલવત સંકેતો ને પળ સાચવજે.

.

રાતોનું પ્રતિબિંબ ઝીલીને વાવની અંદર ઊતર્યો છે પણ

શબ્દ પગથિયું, અર્થ ગડથોલું, પકડી લે સાંકળ; સાચવજે.

.

ધોધમાર એવો વરસ્યો કે શરમાયેલી રાત ઓગળી,

અજવાળાની ટશરો ફૂટે એ પહેલા તું સળ સાચવજે.

.

મન ક્યારે ખોવાઈ જવાનું, પડશે એની સહેજ ખબર ના,

ઊઘડવા આતુર છે એવું ભીતરનું તું તળ સાચવજે.

.

નિરવધિના કાળમાં પૃથ્વી સમભાવોની સાથ ભલે હો,

મહાદેવને શિર ઝીંકાતાં ગંગાનાં એ જળ સાચવજે.

.

ગર્ભાશયમાં કેદ સભરતા, મનને હણશે કોણ હવે,

મુક્તિના અતિરેકની સામે તારું નકળંક બળ સાચવજે.

.

ખેતર થઈ ખેડાઈ જવાનું ‘માસૂમ’ તારું કામ નથી,

બળદ ડોક પર રહે રણકતો, પણ તું તારું હળ સાચવજે.

.

( ડાહ્યાભાઈ પટેલ “માસૂમ” )

ધોધમાર વરસાદ – મનીષ પરમાર

ધોધમાર વરસાદ પાછો આવશે,

પર્વતોમાં સાદ પાછો આવશે.

.

ફૂટતા’તા મોરના ટહુકા સતત-

ઘાસમાં ઉન્માદ પાછો આવશે.

.

એક ખેતર પત્ર જેવું કોરું છે,

ચાસનો અવસાદ પાછો આવશે.

.

હું મને ભૂલી ગયો એવું બન્યું-

પત્ર વરસો બાદ પાછો આવશે.

.

ફૂલ ખીલે કોઈના અરમાનનું,

ખાનગી સંવાદ પાછો આવશે.

.

( મનીષ પરમાર )

જવા દે દોસ્ત – કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય

જવા દે દોસ્ત,

તું થાકી જઈશ,

મારી મૂળ રંગોની ઓળખ જ

ઝાંખી થઈ ગઈ છે.

મને મેળવણી શિખવવાની

જીદ શા માટે કરે છે ?

.

મારી લગભગ ઠીંગરાઈ ગયેલી

સુષુપ્ત સંવેદનશીલતા

હવે માત્ર સ્થૂળ સ્પર્શની જ

ભાષા ઉકેલી શકે છે.

મને – પકડીને ચૂંથી નાખીશ

ત્યારે માંડ, તારી હાજરીની

નોંધ લઈ શકીશ હું !

.

મારી અપેક્ષાઓનું લિસ્ટ વાંચતાં-વાંચતાં

તારી આંખોમાં લોહી ઊતરી આવશે

મને સ્વસ્થતા અને આત્મવિશ્વાસના

પાઠ શીખવતાં

તારી જાતને ખોવા લાગીશ તું !

.

અને

આ બધાં પછીયે

માની લઈએ કે

તું મારા સુધી પહોંચી પણ ગયો તો,

શું તારી બધી જ લાગણીઓને

યથાવત ઢોળી શકીશ મારી ઉપર

.

છે…ક ત્યાં સુધીમાં તો…

જવા દે, દોસ્ત તું થાકી જઈશ !

.

( કાજલ ઓઝા-વૈદ્ય )

ગઈકાલની ગલીઓમાં – સુરેશ દલાલ

મારે ગઈકાલની ગલીઓમાં ઘૂમવું નથી

આવતીકાલનો ભલે ઊગે સૂરજ :

મારે કાલના આકાશને ચૂમવું નથી.

.

પળપળની પાંદડીઓ મ્હેકે બિડાયેલી

એમાં ભમરો લપાયો છે ગુંજન સહિત

એક એક પાંદડી તો આપમેળે ખૂલશે

એક એક પાંદડીમાં રણઝણતું ગીત

સ્મરણ ને સ્વપ્ન : એ તો પારકા પ્રદેશ :

મારે એવા વેરાનમાં ઝૂલવું નથી.

.

હું તો આજનો ને અબઘડીનો માણસ રહ્યો

મારી ક્ષણની સાથેની છે નિસ્બત આ ગૂઢ

દરિયો ભલેને ઊછળે અનંતનો

હું પાગલ થઈ પળપળના પીઉં છું ઘૂંટ

મારે ઊગવું નથી કે આથમવું નથી

મારે ગઈકાલની ગલીઓમાં ઘૂમવું નથી.

.

( સુરેશ દલાલ )

એટલે જાણ્યું અમે – સુરેન્દ્ર કડિયા

વાતમાંથી વાત નીકળી એટલે જાણ્યું અમે

ઝળહળેલી જાત નીકળી એટલે જાણ્યું અમે

.

આગિયાને ચીરવા જાતાં જ ચિરાઈ ગઈ

એક કાળી રાત નીકળી એટલે જાણ્યું અમે

.

મોરનાં પગલાં પડેલાં ત્યાં જ એ થંભી ગયો

આ પવન પર ભાત નીકળી એટલે જાણ્યું અમે

.

કુંડળી ને કુંડલિની બેઉ જાગ્રત થઈ ગયાં

એક એવી ઘાત નીકળી એટલે જાણ્યું અમે

.

કોઈ પણ રીતે અમે મક્તા થઈ શકતા નથી

અંતમાં શરૂઆત નીકળી એટલે જાણ્યું અમે

.

( સુરેન્દ્ર કડિયા )

ઉડાન – હિના પારેખ “મનમૌજી”

ઓર્કુટની ગુજરાતી=મેગેઝિન, છાપા અને કોલમ કોમ્યુનિટી દ્વારા તેની ત્રીજી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે છેલ્લા બે વર્ષની જેમ જ ઈ-મેગેઝિન “e_vachak”નું,  ૨ જૂનના રોજ જય વસાવડાના હસ્તે ઈ-વિમોચન કરવામાં આવ્યું.  આ ઈ-મેગેઝિનમાં મારી કવિતા “ઉડાન” પણ પ્રકાશિત થઈ છે.  જે અહીં માણી શકશો.

[આ ઈ-મેગેઝિન PDF સ્વરૂપે ડાઉનલોડ કરવા અહીં ક્લીક કરો]