એક સાંજે

ઘરે પાછા ફરતાં

સ્ટેશનની ફૂટપાથ પર નજર ઠરી

.

એક ફેરિયાએ

ફાનસમાં દીવો સળગાવી પાથર્યો હતો

તે વેચતો હતો કાચનું ફાનસ

જ્યોતનું રક્ષણ કરવા માટે.

ફાનસ વેચાતું ત્યારે દીવો

બીજા ફાનસમાં પોતાની જગ્યા શોધી લેતો

અને ફાનસ

અંધારું ભરી કશેક આઘે નીકળી જતું

ત્યાં અચાનક

પુલની નીચે શોરબકોર વધ્યો

નમીને નીચે જોયું તો

રામનામનો મહિમા પોકારતી

એક શબયાત્રા પસાર થઈ રહી હતી

હું એક ક્ષણ શબને

અને

બીજી ક્ષણે ફાનસને

જોઈ રહ્યો.

.

( કિશોર શાહ )

બાવળના કાંટાને છાંયડે હું બેઠી

ને તોય મને લાગે છે ગુલછડીની લૂ;

વાલમનો સંદેશો લઈને પારેવડું

ઘૂઘવે છે ક્યારનું ઘેલું ઘેલું !

.

બળતા બપ્પોરનો તડકો ચીરે છે

એક તરસી તળાવડીનાં જંપેલાં નીર;

આડે પડખે પોઢ્યાં શમણાંને પજવે છે

કોની આ વાતનો વહેતો સમીર.

ક્યારની આ દેહમાંથી નીસરી હું બહાર

હવે તારે ઓશીકે અઢેલું !

.

અંધારું ભરખી જાય કોઈ એક આગિયો

કે સૂરજને શોષે આકાશ

આમ તો હું એકલી ને તોય મને લાગે છે

તું તો મારી ભીતર; ચોપાસ.

ચૂમતાં હું થાકું નહિ તારી ચબરખી

હું તો એકલી પૂનમનો રાસ ખેલું.

.

( ડો. ગુણવંત શાહ )

આટલી વાલમ લગાડી વાર કાં ?

હર વખત કાઢી સમયની ધાર કાં ?

.

મેં તમારા પર ભરોસો કેટલો કીધો હતો,

એ દિલાસા પર સતત મેં શ્વાસ પણ લીધો હતો.

.

હર એક આ પળનો સતાવે ભાર કાં ?

આટલી વાલમ લગાડી વાર કાં ?

.

હું જણસ તારી હતો તેં એટલે તોળ્યો મને,

આ કટોરાઓ છલોછલ રાખવા ઘોળ્યો મને,

.

હર વખત આવો કર્યો વહેવાર કાં ?

આટલી વાલમ લગાડી વાર કાં ?

.

તું જ દરિયો, તું કિનારો તેં જ તો ભરતી કરી,

કાં બવંડરની તરફ આ નાવને તરતી કરી,

.

ના કરી થોડી ઘણી દરકાર કાં ?

આટલી વાલમ લગાડી વાર કાં ?

.

( શિવજી રૂખડા )

એક તારી યાદનું ઝળહળ થવું

કેટલી ઈચ્છાઓનું સળવળ થવું

.

રાત આખી રાત બસ રડતી હશે

આંસુઓનું આમ આ ઝાકળ થવું

.

કેદ થઈ જાવું પડે કોઈ આંખમાં

સાવ કંઈ સહેલું નથી કાજળ થવું

.

જળ વિશેની શક્યતા ખોટી ઠરી

કાં પછી મુજ આંખનું મૃગજળ થવું

.

પ્રેરણાનાં પૂર જો આવી ચડે

હું કલમ ને આપનું કાગળ થવું

.

એક કવિતા આમ તો ‘હમદમ’ હશે

આ નદીનું આમ આ ખળખળ થવું

.

( તુરાબ ‘હમદમ’ )

નાની સરખી મનીષા ઘરે આવી હતી.

મેં બાળગીતની એક રેકર્ડ મૂકી.

’પાલઘર આવ્યું, નાળિયેર પાણી…’

એની મમ્મી કહે,

’મનીષાને સંગીતનો બહુ શોખ પણ

આ ગુજરાતી શબ્દો એ સમજી નહીં શકે.’

અમે મનીષાને કહે

’બેટા, Uncleને તારી પેલી Poem સંભળાવ તો !

Twinkle Twinkle Little Star…

મનીષા લહેકા સાથે ગાઈ સંભળાવે છે.

મને એક આકાશ દેખાય છે.

મારી ભાષાના શબ્દો એમાં એક ખૂણામાં ઊભા રહે છે – સંકોડાઈને,

નમાયા બાળકને જેમ,

ગંભીર ગુનો કર્યો હોય એમ !

Unwanted !

મારી ભીની આંખોને હસતી કરી

હું વિવેક સાચવી લઉં છું.

કહું છું :

’How wonderful !

કેટલું સરસ ઈંગ્લિશ બોલે છે અને કેટલા સરસ ઉચ્ચાર !

You are such a sweet little girl, Manisha !’

.

(વિપિન પરીખ )

એટલું ઊંઘી જવાતું હોય છે

કે બધું ભૂલી જવાતું હોય છે.

.

દોર જો લીસ્સી થયેલી હોય તો,

ગાંઠથી ખૂલી જવાતું હોય છે.

.

બાળપણની યાદ આવી જાય ને,

ડાળ  પર ઝૂલી જવાતું હોય છે.

.

ઘાત જળની જેમ ફળતી હોય છે,

આંખમાં ડૂબી જવાતું હોય છે.

.

એક વેળા આઈનામાં જોઈને,

એકદમ તૂટી જવાતું હોય છે.

.

આંખ તો અટક્યા વિના ચાલ્યા કરે,

શ્વાસથી ખૂટી જવાતું હોય છે.

.

( શ્યામલ મુનશી )

આ વખત તો જીતશું ચોપાટ, હું ધાર્યા કરું,

સોગઠાં ઊંધા પડે ને એમ હું હાર્યા કરું.

.

છે ખબર મારા મહીંથી કંઈ વરસવાનું નથી,

જેઠના વરસાદ શો નાહક હું અંધાર્યા કરું.

.

આ તરફ સઘળા સંબંધો પ્રશ્ન થઈ ઊભા રહે,

આ તરફ હું માત્ર મારું મૌન વિસ્તાર્યા કરું.

.

એક લાવારસ સળગતો પાંસળી પાછળ સતત,

એને તિખારો ગણી હું ક્યાં સુધી ઠાર્યા કરું.

.

એ જ તો છે આપણા ભેળાં થયાંની ફળશ્રુતિ,

હું પછી સૂની ક્ષણો સ્મરણોથી શણગાર્યા કરું.

.

( પ્રણવ પંડ્યા )

અછડતા એના ઈશારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો,

આ ઝાંખીપાંખી સવારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો.

.

વધી શકાય ના, આગળ વળાય ના પાછા,

સફરના છેલ્લા ઉતારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો.

.

બધું જ પારકું લાગે શું દેહ કે દરિયો ?

મૂકીને એણે કિનારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો.

.

નકારતો જ ગયો મ્હારા તપતા સૂરજને,

ગ્રહ-નક્ષત્ર-સિતારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો.

.

ભલા ન પૂછ કેમ અવળો દોરવાયો છું ?

વિચાર્યું એ જ વિચારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો.

.

ભરી શકું ન એક ડગલું કેવી પરવશતા ?

સતત આ એના સહારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો.

.

પછીથી સાવ અંધકારમય જગત લાગ્યું,

ઉછીના કોઈ ઝગારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો.

.

હ્રદયના હાલ હ્રદયવાલા સમજશે મિસ્કીન,

મળીને ભૂલી જનારે ન ક્યાંયનો રાખ્યો.

.

( રાજેશ વ્યાસ “મિસ્કીન” )

જે પળે

સૃષ્ટિ સમષ્ટિનો અંત આવે ત્યારે-

.

અનરાધાર વરસતા અંધારમાં

દસે દિશાઓ એકાકાર થઈને

મારા શ્વાસ સાથે ડૂબી જશે

પરમની શોધમાં ?

.

સૂરજના સામિપ્યથી

પીગળતા પ્રવાહી લાવા

મારી પાસે

સ્મરણોની રાખ પણ નહીં છોડે ?

.

ક્ષણોના પરપોટામાં

સેવાતા સ્વપ્નો

સામટા ફૂટી જશે

કિનારે આવીને ?

.

કે પછી

ઈશ્વરનો છૂટી ગયેલો હાથ

મને ફંગોળશે અનંત અવકાશમાં

અશ્વત્થામાની જેમ

યુગયુગની સફર માટે ?

.

મને આવું જ થયું છે હંમેશા

તારા વિરહની એ પળે

જે પળે…

.

( અવિનાશ પારેખ )

હ્રદયમાં પૂરને તું વાળવાનું બંધ કર વા’લા

સમયસર યોગ્ય રીતે વર્તવાનું બંધ કર વા’લા.

.

આ જીવન કંઈ નથી કાલિદમન તું કૃષ્ણ પણ ક્યાં છો ?

વિચારોથી સ્વયંને નાથવાનું બંધ કર વા’લા.

.

રહસ્યો ને વિમાસણની મજા થોડી તો રહેવા દે,

બધા પ્રશ્નોના ઉત્તર શોધવાનું બંધ કર વા’લા.

.

પરિસ્થિતિ, પ્રયાસો ને પરિણામોની ધાંધલમાં,

સફળતાથી વિરલને માપવાનું બંધ કર વા’લા.

.

જગતની વેદના હો કે હો તારી વ્યક્તિગય પીડા,

કવિતાને કશાથી બાંધવાનું બંધ કર વા’લા.

.

( અશરફ ડબાવાલા )