फिर घिर आये
याद के बादल
फिर हरिया उठा
पीड का पलाश
फिर झरी
मन की छत पर
गीली-चाँदनी ख्वाबों की
हल्की-हल्की बयार ने
फिर खोली आज
चाहत के दिनों से
जोडी हुई
सुरभिमय अहसास की
वो रंग-बिरंगी शीशियाँ
जो दबा रखी है
मन की तहों के नीचे
सबसे छुपकर मैंने
और शायद
तुमने भी
.
( आशा पाण्डेय ओझा )
मेरे अंतर को
अपने अंतर में ढालो
हे इतिवृत्तहीन
अकल्मष !
मेरे अंतस के दोषों में
श्रम प्रसूति स्पर्धा दो
बनूँ मैं पूर्ण इकाई जीवन की
गूंजे तेरा निनाद उर में हर क्षण
विश्वनुराक्त !
तम दूर करो इस मन का
अंतर्पथ कंटक शून्य करो
हरो विषाद दो आह्लाद
मैं बलाक्रांत, भ्रांत, जडमति
विमुक्ति, नव्यता, ओज मिले
परिणीत करो मेरा तन-मन
मैं नित-नत पद प्रणत
नि:स्व
तुम्हारी शरणागत !
.
( राहुल देव )
गजल कहनी पडेगी झुग्गियों पर कारखानों पर
ये फन वरना मिलेगा जल्द रद्दी की दुकानों पर
.
कलन कहता रहा संभावना सब पर बराबर है,
हमेशा बिजलियाँ गिरती रहीं कच्चे मकानों पर
.
लडाकू जेट उडाये खूब हमने रात दिन लेकिन
कभी पहरा लगा पाये न गिद्धों की उडानों पर
.
सभी का हक है जंगल पे कहा खरगोश ने जबसे
तभी से शेर, चीते, लोमडी बैठे मचानों पर
.
कहा सबने बनेगा एक दिन ये देश नंबर वन
नतीजा देखकर मुझको हँसी आई रुझानों पर
.
( ‘सज्जन’ धर्मेन्द्र )
ये साँझ सपाट सही
ज्यादा अपनी है
.
तुम जैसी नहीं
.
इसने तो फिर भी छुआ है
भावहीन पडे जल को तरंगित किया है
बार-बार जिन्दा रखा है
सिन्दूरी आभा के गर्वीले मान को
.
कितने निर्लिप्त कितने विकल कितने न-जाने-से तुम !
.
किसने कहा मुठ्ठियाँ कुछ जीती नहीं ?
लगातार रीतते जाने के अहसास को
इतनी शिद्त से भला और कौन जीता है !
तुमने थामा.. ठीक
खोला भी ? .. कभी ?
मैं मुठ्ठी होती रही लगातार
गुमती हुई खुद में…
.
कठोर !
.
( सौरभ पाण्डेय )
बेघर हुए हैं ख्वाब धमाकों के साथ-साथ
बहशत भी जिंदा रहती है साँसों के साथ-साथ
.
जब रौशनी से दूर हूँ कैसी शिकायतें
अब उम्र कट रही है अँधेरों के साथ-साथ
.
दरिया को कैसे पार करेगा वो एक शख्श
जिसने सफर किया है किनारों के साथ-साथ
.
वीरान शहर हो गया जब से गया है तू
हालांकि रह रहा हूँ हजारों के साथ-साथ
.
पत्ता शजर से टूट के दरिया में जो गिरा
आवारा वो भी हो गया मौजों के साथ-साथ
.
मुद्त हुई की नींद चुरा ले गया कोई
कटती है अब तो रात सितारों के साथ-साथ
.
तन्हाइयों के दौर में तन्हा नहीं रह
‘सूरज’ सफर में तिरी यादों के साथ-साथ
.
( डॉ. सूर्या बाली ‘सूरज’ )
You pretend not to notice I am watching you
Marvellously I am no longer sure you know
Your idleness fills my eyes with tears
A swarm of interpretations surrounds
each one of your gestures
It is the hunt for honey dew
There are rocking-chairs on a deck
there are branches that could scratch you
in the forest there are
In a shop-window in the rue
Notre-Dame-de-Lorette
Two beautiful crossed legs in long stockings
That flare out in the centre of a great
white clover
There is a silken ladder unrolled in the ivy
There is
Only the need for me to lean over the precipice
Of the hopeless fusion of your presence
and your absence
I have found the secret
Of loving you
Always for the very first time
.
( Andre Breton )
.
( French )
રાતો ગજવામાં મૂકે છે, બીડીમાં દિવસો ફૂંકે છે
ક્યાં કાન ધરે કોઈ શું કે’ છે, બીડીમાં દિવસો ફૂંકે છે
.
બધ્ધા ઉપર તાડૂકે છે, નજરુંનું અમરત ડૂકે છે
સમજણની ગાય વસૂકે છે, બીડીમાં દિવસો ફૂંકે છે
.
કોઈ માટે સન્માન નથી, શું બોલે છે-કૈં ભાન નથી
કડવીવખ વાણી થૂંકે છે, બીડીમાં દિવસો ફૂંકે છે
.
સ્મરણોનાં વાદળ વીખરાયાં, એકલતાના બસ પડછાયા
કોઈ ક્યાં પાસે ઢૂંકે છે, બીડીમાં દિવસો ફૂંકે છે
.
ફૂલોનો આસવ અધરો પર-ને વાત હવે પાછી ના કર
સોડમ પીવાનું ચૂકે છે, બીડીમાં દિવસો ફૂંકે છે
.
ત્યાંથી નીચે બસ ખાઈ હશે-એ વાત નહીં સમજાઈ હશે
ઘનઘોર નશાની ટૂંકે છે, બીડીમાં દિવસો ફૂંકે છે
.
ભીતરનું જંતર રણઝણતું, એ જાય હવે તો આથમતું
ભંડાર ભર્યા સંદૂકે છે… બીડીમાં દિવસો ફૂંકે છે
.
( નીરજ મહેતા )
આ બધું બનવાનું કારણ એ જ છે
ના બને તો પણ અકારણ એ જ છે
.
ઝેર પણ એ છે ‘ને મારણ એ જ છે
રામ તો એ છે જ, રાવણ એ જ છે
.
માગી લે સઘળું ‘ને આપી દે બધું
એ જ દાતા છે ‘ને માગણ એ જ છે
.
લોહીમાં થાતું જે રણઝણ એ જ છે
એ જ કારણ છે નિવારણ એ જ છે
.
શબ્દનો સિક્કો ઉછાળી તો જુઓ
બોલશે આકાશ તત્ક્ષણ એ જ છે
.
જીવવાનું તું રસાયણ પૂછ મા
ગાળવા ‘હું’ શ્રેષ્ઠ દ્રાવણ એ જ છે
.
દશ દિશાઓમાં બધે વ્યાપી રહ્યો
શૂન્યની જે પણ તરફ ગણ-એ જ છે
.
( નીરજ મહેતા )
તમે કહો છો ઉદ્ધવ ! એવો શ્યામ નથી નિર્દોષ !
છે કોઈ જગમાં એના સરખો કપટકલાનો કોષ ?
.
કર્યાં બ્હાવરાં અરધી રાતે, પીડા ખૂબ વધારી;
અમે હશું નાગણીઓ ‘ને એ મીઠી મહુવરધારી !
વેણુ વજાડી, રાસ રમાડ્યાં, ચૂમી લીધાં મુખ;
અમે અહીં વલવલીએ, એને સિહાંસનનું સુખ ? !
.
એ પણ દાઝ્યો સમજો, જે દિ’ વધ્યો અમારો રોષ !
તમે કહો છો ઉદ્ધવ ! એવો શ્યામ નથી નિર્દોષ !
.
ગોવર્ધન ઊંચક્યો એણે, એ ખેલ હતો વશકરણાં;
માયાવી પણ રચી શકે છે એના જેવી ભ્રમણા !
કદમ્બ-વૈજ્યંતી વૃક્ષોની સળગી ઊઠે કાયા;
પડી જાય જ્યારે બળબળતી રાધાજીની છાયા !
.
એ હતભાગી હજુય જ્યાં-ત્યાં જોવાડે જોષ !
તમે કહો છો ઉદ્ધવ ! એવો શ્યામ નથી નિર્દોષ !
છે કોઈ જગમાં એના સરખો કપટકલાનો કોષ ?
.
( વીરુ પુરોહિત )
તમે જ્યાં છો ત્યાં પ્રકાશ હજો,
પ્રભુ તમે જ મારો પ્રકાશ છો.
.
તમે જ્યાં છો ત્યાં આનંદ હજો,
પ્રભુ તમે જ મારો આનંદ છો.
.
તમે જ્યાં છો ત્યાં શાંતિ હજો.
પ્રભુ તમે જ મારી શાંતિ છો.
.
મારા જીવનમાં અઢળક સુંદર ચીજો-સાચા સંબંધોના અનુકૂળ અનુભવો હજો.
.
મારે જે દરેક શુભ વસ્તુ જોઈએ છે અને જેની જરૂર છે તે દરેક વસ્તુના તમે જ સ્રોત છો.
.
મારા મનને તમારા જ્ઞાનના સ્પર્શથી ભરી દો.
.
પ્રભુ તમે વિશ્વની અગાધ બુદ્ધિનો ખજાનો છો. તમે મારું જ્ઞાન છો. તમારી હાજરીમાત્રથી જ મારા દરેક અનુભવમાં સારા વિચારો, કાર્યો અને પ્રતિભાવો મને યોગ્ય માર્ગે દોરે છે.
.
તમે મારાં હૃદય અને મનને અને આસપાસના સર્વ કોઈને પ્રેમથી છલકાવી દો.
.
પ્રભુ તમે તો પ્રેમસ્વરૂપ છો-મારા આત્માના ઊંડાણમાંથી ઊતરી સર્જન અને નવસર્જનની પ્રક્રિયા કરો છો.
.
તમારી સંનિધિના સ્પર્શથી મારા દેહને ઓજસથી, તેજ અને સ્વસ્થતાથી ભરી દો.
.
મારા જીવનને તમે સદ્દભાવ, શાંતિ, આનંદ અને દિવ્ય પ્રકાશથી ભરી દો.
.
આ સારું છે તે જ પ્રભુ છે.
પ્રભુ તમારો આભાર માનું છું.
ખૂબ ખૂબ આભાર.
.
હે પ્રભુ હજુ હું કંઈ યાચના કરું એ પહેલાં તો તમે ઉકેલ આપી જ દો છો-આ માટે આભાર માનવો જ રહ્યો.
.
મારા અસ્તિત્વની વાસ્તવિકતા અને જાગૃતિ આપવા માટે હું તમારી ખૂબ ઋણી છું.
.
એમ જ હોવું જોઈએ.
.
એમ જ છે.
.
( ઇયાન્લા વાન્ઝાન્ટ, અનુ. આશા દલાલ )
મોરપીંછ 