(૧)

મારી

ડાયરીને પહેલે

પાને તેં

કરેલા

હસ્તાક્ષરમાં દાખલ

થયા પછી, આડુંઅવળું

દોડીને મારા

વિચારો

બહાર નીકળે ત્યારે

બની ગઈ હોય

એક કવિતા !!!

.

(૨)

એક સાંજે

તું ત્યાં તારા

શિડ્યુઅલ

પ્રમાણે કેન્વાસ

પર પીંછી

ફેરવતી હશે..

બરાબર

તે જ સમયે

હું જોઈ શકેલો

ક્ષિતિજ

ઉપર

ફૂટી આવેલી

રંગીન ટશરોને…!!

.

(જયંત દેસાઈ)

બધી ઈચ્છાઓ ઠારીને હજી હમણાં બેઠો છું,

ફકીરી વેશ ધારીને હજી હમણાં જ બેઠો છું.

.

મને અંધારમાં જોઈ તમે આશ્ચર્ય ના પામો,

સૂરજનો રથ ઉતારીને હજી હમણાં જ બેઠો છું..

.

ઉમળકાભેર સ્વાગત થાય એનું આંગણે તેથી,

હું ઘર-ઊંબર સંવારીને હજી હમણાં જ બેઠો છું.

.

હવે ધાર્યા મુજબ આઘાત-પ્રત્યાઘાત નૈં આવે,

સમજશક્તિ વધારીને હજી હમણાં જ બેઠો છું.

.

ઉદાસી આવી મારા ઘર સુધી પાછી વળી જાશે,

મનોમન એ વિચારીને હજી હમણાં જ બેઠો છું.

.

ખુશી આજે નહીં તો કાલે ચોક્ક્સ આવશે ‘નાદાન’

હું બાંહો પસારીને હજી હમણાં જ બેઠો છું.

.

( દિનેશ ડોંગરે “નાદાન” )

कल आधी रात में बिखरी चाँदनी में

स्वयं को भूल

उसी में लीन हो गया मैं.

स्वत: ही

फूट-फूट कर रोया मैं

नक्षत्र-व्यूह अचानक ही लुप्त हो गया.

.

निशीथगायिनी चिडिया तक ने

कारण न पूछा

हवा भी मेरे पसीने की बूँदे न सुखा पायी.

.

पडोस के पेड से

पुराना पत्ता तक भी न झडा

दुनिया ईस कहानी को

बिल्कुल भी न जान सकी.

.

पैर के नीचे की घास भी न हिली-डुली

फिर भी मैंने किसी से भी नहीं बतायी वह बात.

.

क्या है

यह सोच भी नहीं पा रहा मैं

फिर ईस बारे में दूसरों को क्या बताऊँ मैं ?

.

( अक्कितम, मूल कविता : मलयालम, अनुवाद : उमेश कुमार सिंह चौहान )

હોય ના ગમતું છતાં કરવું પડે

પાંદડાનું ભાગ્ય છે ખરવું પડે

.

શાહી થઈ આવી ગયો છું ટાંક પર

શબ્દ થઈ અંતે તો અવતરવું પડે

.

આ શિખરને સહેજ સ્પર્શીને તરત

હા તળેટીમાં પરત ફરવું પડે

.

બુદબુદાની જાત પામ્યા એટલે

હોય છીછરાં જળ છતાં તરવું પડે

.

બંધ મુઠ્ઠીમાં ભરેલી રેત છું

ક્યાં ખબર છે કઈ ક્ષણે સરવું પડે

.

ભીષ્મ તો હો લાખમં એકાદ બસ

અન્યને ઈચ્છા વગર મરવું પડે

.

( ઉર્વીશ વસાવડા )

થઈ જશે મોડું હવે જો સહેજ જાગીશું નહિ,

આજથી નક્કી કરીએ કાંઈ માગીશું નહિ.

.

માપદંડોનું ન પૂછો, આ વીતકની વાત છે;

સાગરો ઈચ્છાઓના ક્યારેક તાગીશું નહિ.

.

કર ભરોસો તું અમારી ચૂપકીદીનો, ને સમજ,

મૌન રહીશું, સૂર વગર ક્યારેય વાહીશું નહિ.

.

છો કલમ તૂટી જતી પણ નહિ કદી કરીએ નકલ,

એવી ખુદ્દારી-કોઈના જેવા લાગીશું નહિ.

.

આવશે એ ઘડીએ ઊભા હોઈશું સત્કારવા,

જિંદગી જીવ્યા છીએ એવી કે ભાગીશું નહિ.

.

( શોભિત દેસાઈ )

સવારની

ટચલી આંગળી ઝાલી

પા પા પગલી માંડતો

તડકો,

થોડું થોભી જાય છે….

હવા પર

સવાર થઈને

ઢોળાયે જતાં

પંખીઓના મીઠડા ટહૂકા

એને સ્નેહથી

ચૂમી લે છે…

ત્યારે-

ગાલ પર

શરમના શેરડા સાથે

કેસૂડાંની ડાળી

આડું જોઈ જાય છે

અને એ સાથે જ

સ્તબ્ધ વાતાવરણમાં

અચાનક

વસંતના પડઘા

ગાજી ઉઠે છે…

– અહીં રોજ

એક રાત્રિ

પાછલા પહોરે

ઝાકળ થઈને

વેરાઈ જાય છે….

હળવે….હળવે….

.

(જયંત દેસાઈ)

કૈં જ ભુલાતું નથી એ એક સ્થાયી ભાવ પણ,

સાવ ભૂલકણા છીએ કરવો પડે દેખાવ પણ.

.

બાળકોની એમ બેત્રણ સાંજ છબછબિયાં કરે,

દોસ્ત ! એવી આંખમાં હંકારવાની નાવ પણ.

.

હોય બનવાનું બૂરું તો થાય છે બૂરું બધું,

પગ કપાયા કે તરત પૂરો થયો ઢોળાવ પણ.

.

દોસ્ત સૌ મોટા થવાની સાથ ઘર ભૂલી ગયા,

હું કઈ રીતે ભૂલું બચપણથી માથે દાવ પણ.

.

મન અટકચાળું છે મિસ્કીન સાચવી લે એ જ તું,

લોક તો બદનામ કરવા આપશે શિરપાવ પણ.

.

( રાજેશ વ્યાસ ‘મિસ્કીન’ )

રાણાજી અમે મેવાડી મીરાંની નાતનાં

રાણાજી અમે ટહુકાતી પીડાની જાતનાં

.

આંખે ઊઘડે છે હવે સૂની સવાર

અને ડાળે ગુલાબ કેરો ગોટો

મંદિરની ઝાલરનાં મોતી વીણાય નહીં

લટકાવી કાનજીનો ફોટો

રાણાજી અમે ખળખળતાં ઝરણાંના પ્રાંતના

રાણાજી અમે મેવાડી મીરાંની નાતનાં

.

જંગલમાં જેમતેમ ઊગ્યા છે થોર

એમાં વાંસળીના સૂર કેમ ભાળું

ખુલ્લાં મેદાન મને તેડાવે રોજરોજ

ક્યાં લગ હું કહેણ એનાં ટાળું ?

રાણાજી અમે ટળવળતાં હરણાંને જાતનાં

રાણાજી અમે મેવાડી મીરાંની નાતનાં

.

ગઢ રે ગિરનાર તણી ટોચે ચડીને

અમે સળગાવ્યાં ઈચ્છાનાં તાપણાં

પાણી વચાળ રહ્યાં કોરા તે આજ

અમે પાણીને થઈ ગ્યાં અળખામણાં

રાણાજી અમે તરતા એક તરણાની ભાતનાં

રાણાજી અમે મેવાડી મીરાંની નાતનાં

.

( મધુમતી મહેતા )

સ્ત્રી દેવી છે સ્ત્રી માતા છે સ્ત્રી દુહિતા છે

સ્ત્રી ભગિની છે સ્ત્રી પ્રેયસી છે સ્ત્રી પત્ની

છે સ્ત્રી ત્યાગમૂર્તિ છે સ્ત્રી અબળા છે

સ્ત્રી સબળા છે સ્ત્રી શક્તિ છે સ્ત્રી નારાયણી

છે સ્ત્રી નરકની ખાણ છે સ્ત્રી પ્રેરણામૂર્તિ

છે સ્ત્રી રહસ્યમયી છે સ્ત્રી દયાળુ

માયાળુ પ્રેમાળ છે સ્ત્રી સહનશીલ છે

સ્ત્રી લાગણીપ્રધાન છે સ્ત્રી ડાકણ છે

સ્ત્રી ચૂડેલ છે સ્ત્રી પૂતના છે સ્ત્રી

કુબજા છે સ્ત્રી મંથરા છે સ્ત્રી સીતા

ને સાવિત્રી છે સ્ત્રી….

.

સ્ત્રી સ્ત્રી સિવાય બધું જ છે

સ્ત્રી મનુષ્ય સિવાય બધું જ છે.

.

( જયા મહેતા )

એને પત્ની નહોતી જોઈતી

એને તો એક શેતરંજી જોઈતી હતી,

જેના પર એ ચાલી શકે

જેથી એને તીણા, અણિયાણા પથ્થરો

ન વાગે

સહેજ અમથો કાંટો પણ ન વાગે

અને હા, એના પગને રજ સુદ્ધાં ન સ્પર્શે.

એની ઈચ્છા મુજબ હું પલટાઈ જાઉં

એવી એક જાદુઈ શેતરંજીમાં

જેથી એ  ઈચ્છે ત્યારે તેને મનગમતાં ભોજન મળે

એનું દિલ બહેલાવવા મનગમતું પીણું ધરી

એક સુંદરીના રૂપમાં ખડી રહું

અને એના મિત્રોને મિજબાની માટે

બોલાવી શકાય અડધી રાત્રે પણ

હા, એ ઈચ્છે ત્યારે હું સામાન્ય સાદડીમાં

પણ બદલાઈ જાઉં

અને કાળક્રમે જીર્ણ થતાં એ બદલી

પણ શકે.

.

( કાલિન્દી પરીખ )