.
આશા-ઈચ્છાથી પર મને લઈ જા,
ને નિરાશાથી પર મને લઈ જા.
.
હું સમસ્યા છું, બીજું કંઈ જ નથી,
આ સમસ્યાથી પર મને લઈ જા.
.
તારી સાથે વિતાવું છું ક્ષણ-ક્ષણ,
આ ક્ષણીકતાથી પર મને લઈ જા.
.
તું બતાવી દે મારું સ્વર્ગ મને,
મારી દુનિયાથી પર મને લઈ જા.
.
રાહ જોઉં છું, આવ, આવ અને;
આ પ્રતીક્ષાથી પર મને લઈ જા.
.
જે તૂટી જાય એવું બંધન શું ?
આજે ‘હા’-‘ના’ થી પર મને લઈ જા.
.
( રઈશ મનીઆર )
.
રાતને જ્યારે ઊંઘ નથી આવતી ત્યારે
એ વાદળની પથારીમાં પડખાં ઘસે છે.
પૃથ્વી એને પારકી લાગે છે
અને આકાશ અજાણ્યું.
.
પોપચામાં વિચારો પોલાદના ભારની જેમ
એવા પડ્યા છે કે બીડ્યાં બિડાતા નથી.
આંખ મીંચાય તો સ્વપ્નના દ્વાર ખૂલે
પણ ઉજાગરાનો ઓથાર જંપવા દેતો નથી.
.
કશું જ કામ નથી આવતું. ડૂબી ગયેલો સૂરજ
જાણે કે જનમોજનમનો વેરી હોય એવો.
અને ચંદ્ર તો જિપ્સી – ટિપ્સી થઈને
ક્યાંક નજરની ક્ષિતિજને ઓળંગીને ચાલી ગયો છે.
.
રાતની જ્યારે માંડ આંખ મળશે ત્યારે સવાર પડી જશે
અને સૂર્ય એના ઉજાગરાનો લાલ રંગ થઈને સળગી ઊઠશે.
.
( સુરેશ દલાલ )
.
લે મફતમાં હું તને ગુલઝાર પર ગુલઝાર આપું
પણ કહી દે, કેટલી ફોરમ તને ઉધાર આપું !
.
શ્વાસનો આ મહેલ ને ચોપાટ માંડી ભવ્ય છે તો
જીત મેં દીધી ઘણી, લે હાર છેલ્લી વાર આપું
.
મીણનો ઘોડો ગમે ત્યારે પીગળવાનો, લખી લે
ઓગળી ગઈ છે લગામો, એટલો અણસાર આપું
.
કાયમી તો કોઈને દીધી નથી મેં કોઈ દી
પણ જરૂરી હોય ત્યારે હું તરસ પળવાર આપું
.
રણ કહે તો રણ અને પગલાં કહે તો એય દઈ દઉં
થાય એનાથી વધુ લાંબી કરી વણજાર આપું
.
( સુરેન્દ્ર કડિયા )
.
હે જીવનસ્વામી, હું દરરોજ તારી સંમુખ ઊભો રહીશ. હે ભુવનેશ્વર, બે હાથ જોડીને હું તારી સંમુખ ઊભો રહીશ.
.
તારા અપાર આકાશ તળે વિજનમાં એકાંતમાં નમ્ર હૃદયે આંખમાં અશ્રુ સાથે હું તારી સંમુખ ઊભો રહીશ.
.
તારા આ વિચિત્ર વૈવિધ્યસુંદર ભવસંસારમાં કર્મ-પારાવારને તીરે નિખિલ જગજ્જનોની વચ્ચે હું તારી સંમુખ ઊભો રહીશ.
.
તારા આ સંસારમાં જ્યારે મારું કામ પૂરું થઈ જશે ત્યારે હે રાજેશ્વર, હું એકલો નીરવે તારી સંમુખ ઊભો રહીશ.
.
* * * * * * * * *
.
હે અંતર્યામી, રાત્રે સૂતાં સૂતાં હું વિચારી રાખું છું કે પ્રભાતમાં આંખ ખોલતાં તને હું પહેલાં જોઈશ.
.
હે અંતર્યામી, જાગીને શુભ્ર પ્રકાશમાં બેસીને, પુલક સાથે તારે ચરણે નમીને, હું મનમાં વિચારી રાખું છું કે દિવસનાં કાર્યો, હે સ્વામી, હું તને સોંપીશ.
.
દિવસના કાર્યો કરતાં કરતાં હું ક્ષણે ક્ષણે મનમાં વિચારું છું કે કાર્યને અંતે સંધ્યા સમયે હું તારી સાથે બેસીશ.
.
હે અંતર્યામી, સંધ્યા સમયે હું ઘરમાં બેસીને વિચારું છું કે તારા રાત્રિના વિરામ સાગરમાં થાકેલા પ્રાણની બધી ચિંતા અને વેદના ગુપચુપ ઊતરી જશે.
.
( રવીન્દ્રનાથ ઠાકુર, અનુ: નગીનદાસ પારેખ )
.
પ્રિય, જ્યારે તું બોલે છે અને હું સાંભળ્યા કરું છું ત્યારે કદાચ તને એમ લાગતું હશે કે આ સામો જવાબ કેમ નથી મળતો ? મારા ઝરણાના સંગીતને, પક્ષીઓના કલરવને વીજળીના ચમકારને, વાદળાંના ગડગડાટને, વરસતા મેહુલાને, સમુદ્રના મોજાઓનાં મંથનને, ઋતુઓના બદલાવને, દરેક સંગીતને, અવાજને જાણે જોઈ રહી છે કાં તો એને સંભળાતું નથી, કાં તો એને સમજણ પડતી નથી, પણ એવું નથી દોસ્ત, હું આ બધું સાંભળી, જોઈ, એને હૃદયમાં સમાવવાની મથામણમાં પ્રતિસાદ આપવાનું જ ભૂલી જા ઉં છું. આટલાં ખોબલા જેટલા હૃદયમાં વિશાળ મંથનને સમાવવું કાંઈ સહેલું છે ? વસંતના આગમનની રાહ જોઈ થાકેલા પંખી, પશુ, ઝાડ, પાન જ્યારે તેનું આગમન થાય ત્યારે કેવાં મોરી ઊઠે છે ? વાદળાનો ગડગડાટ સાંભળી મોર, ચાતક વગેરે ભીની માટીની મહેંકથી મહેકી ઊઠે છે. તેમ એક વખત ધરતીનું આ મહાન કાવ્ય મારામાં સમાવી હું ખુદ એક કાવ્ય બની જઈશ. માટે તું પણ રાહ જો અને મને તારો હૂંફાળો સાથ આપ કે તારી ઈચ્છાઓ હું પૂરી કરી શકું.
.
.
સવારના જ્યારે પક્ષીઓ તારા નામના પ્રભાતિયાં ગાઈને મારી આંખો પરથી નિંદરનો ભાર હળવો કરે છે ત્યારે હું મારી બારીએ આવું છું અને સૂર્યના પ્રથમ કિરણ જેવા પક્ષીઓનાં ગાનને મારા હૃદયમાં સમાવું છું. આંખો બંધ કરી હું પણ પક્ષી બની જાઉં છું અને એની સાથે સાથે તારા પ્રભાતિયાં ગાવા લાગું છું. પંખીની સાથે હું પણ પાંખો ફફડાવીને ઊડીને હું તારી પાસે આવું છું. આપણે બન્ને ખૂબ વાતો કરીએ છીએ અને હું પાછી મારી બારીએ આવીને આંખો ખોલું છું ને આ સમગ્ર વિશ્વ મને સ્વર્ગ જેવું લાગે છે ને હવે હું મારા ગાનથી આ વિશ્વને ભરી દેવા માંગુ છું.
.
( પલ્લવી શાહ )
.
ધીમે ડગ માંડો,
હે મિત્ર,
વેરાયેલાં છે મારાં સ્વપ્ન
કચડતા નહીં એને પગ તળે
કે અવગણશો પણ નહીં એને.
.
ઉલ્લાસ ભરી આવતી કાલોનું –
વચન આપતાં સ્વપ્નો
છે હજુ પણ
મારી આંખોમાં.
જે આવતી કાલો,
કદાચ
આવે,
કે ન પણ આવે
મારા માર્ગમાં.
.
છતાં સેવું છું સ્વપ્ન,
ભલે એ સોણલાં
વેરાયાં હો અહીં તહીં;
.
તેથી હે મિત્ર,
ધીમે ડગ માંડો.
ઝૂઝવા અશક્ત
એવાં મારાં સ્વપ્નોને
કચડતા નહીં પગ તળે.
.
( ગીતાંજલિ, અનુ: રમણીક સોમેશ્વર )
.
આંખ જરા મોડી ખૂલી
પણ
જોયું તો નાહી-ધોઈને…
લલાટમાં કંકુ તિલક કરીને
હમણાં જ
મંદિરેથી આવ્યું હોય એવું આકાશ
નીલું સ્મિત ફરકાવતું
આરતી કરતા ઘંટડી વગાડવા મળે
અને રાજી થતાં બાળકો જેવી
રમતિયાળ બે ચાર વાદળીઓ ધીમું ધીમું હસે
જુઓ તમે બધા રહી જ રહેજો.
નીચે ઝાકળથી નાહીને નાની કૂંપળો અને
પાંદડીઓ ટાઢમાં થરથરતી હશે. હું જલદી
જઈને લૂછી કાઢું નહીં તો માંદી પડશે
કહીને ચાલવા માંડેલા સૂરજદાદા
‘એક મિનિટ દાદા’ હુંય આવું છું કહીને
સાથે ચાલી નીકળેલો અને ધીમું ધીમું ગાતો
પવન… ને….
બંને પોતાની મોજમાં હસે
પંખીઓએ સમૂહ સ્વરમાં
જૂની મદનમોહનની તરજમાં છેડેલું
કબીર કે મીરાંનું પદ
ને ઝાડવાંઓના હોઠ પર મંદ મંદ હાસ્ય
સામેના ઘરમાં કોલેજમાં જવાનું હોય છતાં
ફાઇવસ્ટાર પાર્ટીમાં જવાનું હોય એમ
તૈયાર થતી સેવન-સ્ટાર રૂપાળી છોકરી
જે કોલેજમાં જતાં પહેલાં
મમ્મીને હસીને બાય કહેતી નીકળે
ને આ તરફ…
માએ પાણિયારે દીવો મૂકી
મને હસતાં હસતાં જગાડ્યો… ત્યારે
ખબર પડી
શિયાળાની સવાર પાસે કેટલું
મધુર હાસ્ય હોય છે
બિલકુલ
ઈશ્વરના ચહેરા ઉપર હોય એવું.
.
( મુકેશ જોષી )
કોઈ નથી-ના આ બંધ ઓરડામાં
આંટા મારતી
મારી એકલતાના કાનમાં
તમે ‘હું છું ને’ એટલું જ બોલ્યાં હોત
તો હું જીવી ગયો હોત,
મરણના મારગે આ ચરણ ઉપડ્યા ત્યારે
તમે માત્ર ‘ઊભા રહો’ એટલું જ કહ્યું હોત
તો હું જીવી ગયો હોત;
મુખ પર ઢંકાયેલી
મૃત્યુની ચાદરને સહેજ આઘી કરીને
તમે માત્ર ‘કેમ છો?’ એટલું જ પૂછ્યું હોત
તો હું જીવી ગયો હોત
આમ તો કદાચ
મરવા કરતાં જીવવાનું જ સહેલું હતું
પણ…તે મારા હાથમાં નહોતું !
.
( જયંત પાઠક )
या खुदा ! कैसे ज़माने आ गए
फ़ैसला क़ातिल सुनाने आ गए
.
लोग जी लेते हैं कैसे ज़िन्दगी
होश अपने तो ठिकाने आ गए
.
ढूँढने निकले थे हम तो इक ख़ुशी
हाथ में ग़म के ख़जाने आ गए
.
हमने रोए जिनके आँसू उम्र भर
वो भी हम पर मुस्कुराने आ गए
.
इक पुराने ग़म से हम निकले ही थे
कुछ नए ग़म आज़माने आ गए
.
( राजेश रेड्डी )
.
આ શ્વાસ અટકાવી જુઓ ભડકો થશે
આભાસ દફનાવી જુઓ ભડકો થશે
.
જે આપણા ઘરમાં વસે છે પુષ્પતા
સુવાસ સરખાવી જુઓ ભડકો થશે
.
છાયા બની જે રાત ને શોધે સતત
એ સાંજ પલ્ટાવી જુઓ ભડકો થશે
.
આ કાળનો તણખો લઈ ઘૂમે પવન
અંગાર બુઝાવી જુઓ ભડકો થશે
.
દરિયો ઓલવો એ આગ પણ
કો આંખ છલકાવી જુઓ ભડકો થશે
.
( ભગીરથ બ્રહ્મભટ્ટ )
મોરપીંછ 