तब क्या होता – हरिवंशराय बच्चन

मौन रात ईस भांति कि जैसे

कोई गत वीणा पर बजकर

अभी-अभी सोई खोई-सी

सपनों में तारों पर सिर धर.

.

और दिशाओं से प्रतिध्वनियॉ

जाग्रत सुधियों-सी आती हैं,

कान तुम्हारी तान कहीं से यदि सुन पाते, तब क्या होता

मधुर प्रतीक्षा ही जब ईतनी, प्रिय तुम, आते तब क्या होता

.

उत्सुकता की अकुलाहट में

मैंने पलक पॉवडे डाले

अंबर तो मशहूर कि सब दिन

रहता अपना होश सँभाले

.

तारों की महफिल ने अपनी

ऑख बिछा दी किस आशा से

मेरी मौन कुटी को आते तुम दिख जाते, तब क्या होता

मधुर प्रतीक्षा ही जब ईतनी, प्रिय तुम, आते तब क्या होता

.

तुमने कब दी बात रात के

सुने में तुम आनेवाले,

पर एसे ही वक्त प्राण-मन

मेरे हो उठते मतवाले,

.

सॉसे भूल-भूल फिर-फिर से

असमंजस के क्षण गिनती हैं

मिलने की घडियॉ तुम निश्चित कर जाते, तब क्या होता

मधुर प्रतीक्षा ही जब ईतनी, प्रिय तुम, आते तब क्या होता

.

बैठ कल्पना करता हूँ पग-

चाप तुम्हारी मग से आती

रग-रग से चेतनता खुलकर

आँसू के कण-सी झर जाती

.

नमक डली-सा गल अपनापन

सागर में घुल-मिल-सा जाता

अपनी बांहो में भरकर, प्रिय कंठ लगाते, तब क्या होता

मधुर प्रतीक्षा ही जब ईतनी, प्रिय तुम, आते तब क्या होता

.

( हरिवंशराय बच्चन )

શમણાને ફૂટી છે પાંખો – હિતેન આનંદપરા

શમણાને ફૂટી છે પાંખો

લઈને નસીબ આજ આવ્યું જીવનમાં અણિયાળી નમણી એ આંખો

.

વર્ષોથી સૂના આ આંગણમાં આજે શૈશવના પગરવ થયા

સંકોરી જાતને બેઠેલાં સ્પંદન અચરજથી ઊભાં થયાં

ઉજ્જડ વેરાન સાવ સુક્કી ક્ષિતિજે

ઘેરો અંધાર થયો ઝાંખો

.

ચહેરા પર વીખરાતી વ્હાલપની ભાષાને શોધવાની બોલવાની કેવી મજા

રેશમિયા ગાલો પર તરવરતી લજ્જાને છેડવાની તેડવાની કેવી મજા

પોતાની જાત કદી ઓર વ્હાલી લાગે

આયનામાં ઝીણવટથી ઝાંકો

.

રોમરોમ ઊગતી સવારોના ક્યારામાં સ્પર્શ એક મનગમતો ફૂટે

કૂંપળની સાથ પ્રેમ એવો વધે કે વૃક્ષોનાં વળગણ પણ ચૂટે

આંખોને સોંસરવી બંધ કરી ચેહેરાને

નાજુક હથેળીથી ઢાંકો

.

( હિતેન આનંદપરા )

કશે ના જવાનું – ઉર્વીશ વસાવડા

કશે ના જવાનું, બધે પહોંચવાનું

કહે જીવ તારું હવે શું થવાનું

.

તસુભર જગા બસ મળે આ શિખર પર

અને આપણે ત્યાં જ ઘર બાંધવાનું

.

તરસ કૈંક જન્મોની ખિસ્સામાં લઈને

મથે શોધવા તું તીરથ ઝાંઝવાનું

.

મળે બેઘડી ના વિસામો નગરમાં

સતત દોડવાનું, સતત હાંફવાનું

.

વખત છે હવે કાળીને નાથવાનો

નથી આપણે જળકમળ છાંડવાનું

.

( ઉર્વીશ વસાવડા )

સુખ એટલે દિલોજાન દોસ્તનો સથવારો – ચાર્લ્સ શુલ્ઝ

સુસુખ .સુખ એટલે મહામહેનતે પગ ઉપર ઊંચા થઈને ડીંગડોંગ ઘંટડી વગાડવાનો આનહદ આનંદ.

બારણુંબારબારણું ખોલતાં જ તમાર પ્રિય પાત્રને સામે ઊભેલ જુઓ એ પણ સુખ.

.

સુખ એટલે દિલોજાન દોસ્તનો સથવારો.

.

એમને વહાલભરી વિદાય પછી હરખની હેડકી આવે એ પણ સુખ.

.

સુખ એટલે કોઈની રોકટોક વિના છૂટથી કૂદાકૂદ કરવાનો પોચાં પોચાં પાનનો ઢગલો.

.

રાતના આછા અજવાળામાં સોનેરી સપનાંની સોડમાં નિરાંતે સૂવાની મજા એ પણ સુખ.

.

સુખ એટલે મોઢામાં પાણી આવે એવા તાજા માખણ ચોપડેલા લહેજતદાર પાઉંના ચોસાલાં.

.

સુખ એટલે રજાના દિવસે ફિલ્મ જોવાના દસ રૂપિયા પોપકોર્ન માટે એક રૂપિયો મલાઈ-કુલ્ફી માટે પાંચની નોટ વાપરવાની છૂટ.

.

જીવન સાગરની રેતીના ઢગલામાંથી હળીમળીને ઘરઘરની રમત રમે એનું નામ સુખ.

.

ભાઈબંધના બૂટામાંથી નાનકડો કાંટો કાઢી આપવાનો સહિયારો આનંદ વિનોદ એ પણ સુખ.

.

પૈંડાવાળી મોજડી પહેરી જીવનવાટે સરરર સરરર લસરવાની મજાનો લહાવો એ છે સુખ.

.

મોઢામાં હાથના અંગૂઠાનું અમી અને બીજા હાથમાં શાલની હૂંફ એ પણ સુખ.

.

હવે હું મૂંગો નથી પણ સરસ બોલી શકું છું એની ખાતરી રૂપે થાય ગાલમાં ગલગલિયાં એ છે સુખ.

.

મોઢામાંની કાલીઘેલી ભાષાનો નીકળતો પહેલો અક્ષર મા એ પણ સુખ.

.

સુખની પસંદગી એક બાળક રંગબેરંગી સુગંધી ફૂલોમાં દુનિયા નીરખે તો બીજું ઠંડા આઈસ્કીમના સ્વાદમાં દુનિયા ચગળે.

.

જીવનસાગરમાં સહેલ કરતી હોડીના છૂટા પડેલા ટુકડાને બંધબેસતાં ગોઠવતાં મહામહેનતે જડેલો પાસો બંધબેસતો કરવાની કરામત એ પણ સુખ.

.

સુખ એટલે જીવનની ચિત્રપોથીમાં સોળે કળાના રૂપાળા રંગો પૂરવાનું પેંસિલનું પેકેટ.

.

પરીકથાની કપોલકલ્પિત વાર્તાને પણ પહેલે જ ધડાકે સાચી માની લે તેવું નિર્દોષ જીવન એ પણ સુખ.

.

સુખ એટલે જિંદગીના વિશાળ વડલા ઉપર ચડીને મોકળાશથી છાનીછપની વાતો કરવાની મજા.

.

સુખ એટલે જિંદગીના તડકા-છાંયડામાં સંતાકૂકડીની અનેક જન્મારાની લેણદેણની રસભરી રમત.

.

સુખ એટલે જીવનની પરીક્ષાના સવાલોના એકીક જવાબ શોધી કાઢવાની ભારે ખુમારી ને ખુશાલી.

.

પોતાના બૂટની સુંવાળી વાઘરી જાતે બાંધવાની કળા આપમેળે શીખી લેવાનો સંતોષ એ સુખ.

.

સુખ એટલે જીવનની હરિયાળી ગોંદરીમાં કોમળ સુંવાળા ઉઘાડા પગે લટકમટક ચાલવાની મીઠી મજા.

.

સુખ એટલે દુખના વરસાદમંય સમજણ ને સમતાની છત્રી અને આકાશી રંગના ઓવરકોટનું હૈયાઢાંકણ.

.

ગુલાબી ઠંડીમાં ઉષ્માસભર ઊનનું નકશીદાર મનપસંદ ગંજીફરાક એ પણ સુખ.

.

તમારી મનપસંદ પોચી પથારીમાં ઘસઘસાટ ઊંઘ એ પણ સુખ.

.

સુખ એટલે પરસ્પરની ગેરસમજનો અનંત આનંદ માણવાની શક્તિ.

.

જન્મદિવસે મીણબત્તીની રોશનીમાં નસીબના પાસા નીરખવા એ પણ સુખ.

.

સુખ એટલે વિશ્વમૈત્રી, ભેદભાવ વિના અરસપરસના સ્નેહમિલનની ઊજળી તક.

.

( ચાર્લ્સ શુલ્ઝ )


પ્રેમ એટલે સહજીવન યાત્રા

પ્રેમ એટલે સહિયારી સફર.

.

છૂટા પડતી વેળાએ ‘આવજે !’ કહેવાનું ગમે નહીં એ છે પ્રેમ.

.

પ્રિય પાત્રની વાટ જોઈ તેને બારણેથી પસાર થતા જોવું એ છે પ્રેમ.

.

ગાલે હાથ ટેકવીને કલ્પનાની પાંખે વિચારે છે કે અત્યારે મારો દોસ્ત શું કરતો હશે ? આ પણ છે પ્રેમ.

.

ફોનની ઘંટડી વાગે… ને હડી કાઢીને ફોન પર વાત કરવી એનું નામ પ્રેમ.

.

દિલોજાન દોસ્તને ગુલાબી કાગળમાં લખાતી કાલીઘેલી વાતોમાં છતો થાય એ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે ગુલાબી મીઠી મજાક. એ દ્વારા કરીએ બીજાને ખુશખુશાલ.

.

મળેલો ભાગ અરસપરસ વહેંચીને ખાવો એનું નામ દિલની દિલાવરી.

.

સોનેરી વાળવાળી ગમતી નાનકડી છોકરી સાથે વાતો કરવાની અને હરવા-ફરવાની છૂટ બીજાને આપવાની શુભેચ્છા પાઠવવામાં છુપાયો છે પ્રેમ.

.

બીજાનું સુખ જોઈ રાજી થઈ જિગરમાંય જીરવવું, આ છે પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે માંદા મિત્રની મુલાકાત વેળાએ તાજગી અને ખુશબૂભરી હાજરી.

.

ભરત ભરેલો રેશમી કિનારવાળો ટચુકડો રૂમાલ હોય તોય તેમાં પ્રેમના ટેભા ભરાય.

.

પ્રેમ એટલે સહકારની ભાવના. લાવ, તારી પેન્સિલને સરસ મજાની અણી કાઢી દઉં?

.

સોગઠાબાજી જીતી જવાની પળે પણ સામાને જીતવાની તક આપવામાં છે મૈત્રી.

.

પ્રેમની ઝંડી ચાહે તેવી લાલ કેમ ન હોય, તેમાં જુદાઈની ભાવના નથી.

.

ભાઈબંધના આળા હૈયાને હૂંફ ન અપાયા બદલ અફસોસ થવો એ પણ પ્રેમ.

.

છાનું વહાલ કરીને દોસ્તનું દિલ ખોલવા બે અક્ષરના પત્રમાં જે જાદુ લખેલ તે પ્રેમ.

.

શાળા-જીવનમાં છૂપી ચબરખીઓની આપ-લે એ છે : નિર્દોષ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે કાલાંઘેલાં અડપલાં : ક્યારેક વાળ વીંખીને, તો ક્યારેક ચૂંટી ખણીને.

.

પ્રેમ એટલે હળવી ધીંગામસ્તી, બાલમસ્તીનાં અડપલાં, કિલકિલાટ હાસ્ય.

.

રસોડામાં બેસીને નવીન વાનગી બનાવવાની મજા એ પ્રેમ.

.

એકાએક દુ:ખરૂપી વરસાદ વરસે ત્યારે સાથે રહી જેની ઓથે સહન કરે એ પ્રેમની છત્રી.

.

આપકમાઈમાંથી ખરીદીને અપાયેલી ભેટમાં છુપાયો છે પ્રેમ.

.

રમતના મેદાન પર પાર વિનાનાં લોક વચ્ચે મીટ મંડાઈ છે જિગરજાન દોસ્ત પર. આ પણ છે પ્રેમ.

.

ઘર પરિવાર સાથે જમતી વખતે કિલકિલાટ ને કાલીઘેલી વાતોની મિજલસ એ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે પોતાના મનપસંદ ગીતની લ્હાણી.

.

અનોખી મસ્તી ભરી છે માનવી અને પ્રાણીની મૈત્રીમાં પણ.

.

ઊંઘમાંથી ઊઠીને અડધી રાત્રે કોઈને પાણીનો પ્યાલો ધરવો એ પણ પ્રેમ.

.

પ્રેમ એટલે વિશ્વબંધુત્વની હાકલ.

.

( ચાર્લ્સ શુલ્ઝ )

હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું – ઉર્વીશ વસાવડા

સૂતું છે ગામ સન્નાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

પુરાણા સ્વપ્નને સાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

ન આવે સહેજ અંદેશો કે છે જૂની જણસ આ તો

સજાવીને ફરી હાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

ખબર છે ખેલ ખતરાથી ભરેલો છે અને તો પણ

લઈ પાસાઓ ચોપાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

કશું બાકી નથી બીજું કે હું વેચી શકું જેને

કદાચિત એટલા માટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

સમયના કાફલા કરતા રહે છે આવ-જા જ્યાંથી

ઊભીને રોજ એ વાટે, હવે હું સ્વપ્ન વ્હેચું છું

.

( ઉર્વીશ વસાવડા )

કરે એમ – અરવિંદ ભટ્ટ

આ જીવ જીવવાની ઈચ્છાઓ કરે એમ

જાણે કે એક કીડી પાણીમાં તરે એમ.

.

એવું શું છે શબદમાં કે હું ફરી ગયો છું

મૃત્યુ પછીથી બીજો અવતાર ફરે એમ.

.

હું વૃક્ષ થઈ ઊભો છું પર્વતના ઢાળ ઉપર

સુક્કાં બધાંય પર્ણૉ ઝરણામાં ખરે એમ.

.

કાગળ કલમ દવાત અને એકલાપણું

તું ગોખલાના દીવે દરબાર ભરે એમ.

.

( અરવિંદ ભટ્ટ )

યાદના અંજળ – મીરા આસીફ

તું મને કાગળ લખે તો, રોજ હું સજદા કરું !

યાદના  અંજળ લખે, તો રોજ હું સજદા કરું !

.

કોઈ મારા હાથમાં તડકો લખે વૈશાખનો,

તું કદી ઝાકળ લખે, તો રોજ હું સજદા કરું !

.

શું તરન્નુમ થઈ વહે છે શ્વાસની રફતારમાં ?

તું મને અટકળ લખે, તો રોજ હું સજદા કરું !

.

સાવ કોરા સ્પર્શનું આકાશ આપું છું તને,

મેઘલાં, વાદળ લખે, તો રોજ હું સજદા કરું !

.

શું થયું રણમાં રઝળતી એ અજાણી લાશનું ?

તું કથા આગળ લખે, તો રોજ હું સજદા કરું !

.

હું તને દરિયો લખીને રણ લખું આસીફને,

તું કદી મૃગજળ લખે, તો રોજ હું સજદા કરું !

.

( મીરા આસીફ )

ખાતરી કરાવ – નટુભાઈ પંડ્યા

ચાલે છે શ્વાસોચ્છવાસ એની ખાતરી કરાવ !

તું છે હ્રદયની પાસ, એની ખાતરી કરાવ !

.

આ તો ઘુવડની જાત, નયન ખોલશે નહીં,

સૂરજ તણો પ્રકાશ, એની ખાતરી કરાવ !

.

તાકી ઉપર ન ચાલશે ચાતક હવે અહીં

લાગી છે ખરી પ્યાસ, એની ખાતરી કરાવ !

.

સામે ઊભો છું એટલું પર્યાપ્ત ત્યાં નથી

આવ્યો કરી પ્રવાસ, એની ખાતરી કરાવ !

.

સાથે મળીને લે ભલે આનંદ સિદ્ધિનો,

તારોય છે પ્રયાસ, એની ખાતરી કરાવ !

.

ગઈ રાત ને પ્રભાત થયું –  જૂની વાત છે

પ્રગટ્યો ખરો ઉજાસ, એની ખાતરી કરાવ !

.

માણસ છું એમ બોલવાથી ચાલશે નહીં,

જે લક્ષણો છે ખાસ, એની ખાતરી કરાવ !

.

( નટુભાઈ પંડ્યા )