.

એકાંતમાં આપણે ખરાં હોઈએ છીએ

આપણી કુરુપતા-સુરુપતા સહિત.

એકાંતમાં આપણે જોઈએ છીએ ખુદ તરફ

અને સમજીએ છીએ,

કેટલું ખરુંખોટું જીવીએ છીએ આ જગમાં.

મનસોક્ત રડીએ છીએ એકાંતમાં

ત્યારે એકાંત પીઠ પરથી હાથ ફેરવે છે.

એકાંત કહે છે જીવવાનો અર્થ અથવા અનર્થ.

એકાંતમાં આપણો સંવાદ આપણી સાથે.

ખરું તો આપણે એકલાં જ

આ નાના મોટાં પ્રવાસમાં;

એ એકાંતમાં સમજાય.

એકાંત કેટલાં સમજદાર બનાવે છે આપણને !

ચોખ્ખું પાણી પીવા માટે નદીના ઉદ્દગમસ્થાને જવું

એવું આ એકાંત !

 .

( દત્તા કલસગીકર )

.

કિલ્લોલ થઈ ગયેલો અવસર મને ગમે છે;

જ્યાં બાળકો રમે છે એ ઘર મને ગમે છે.

 .

એને મળ્યો નથી પણ ભવભવથી ઓળખું છું,

રુદિયે સમાઈ જાતા એ સ્વર મને ગમે છે.

 .

સાથે તું હોય ત્યારે સઘળું મને ગમે છે,

ધરતી મને ગમે છે અંબર મને ગમે છે.

 .

દર્શનની પ્યાસ જેમાં શું થાક લાગે એમાં,

તારી ગલી સુધીના ચક્કર મને ગમે છે.

 .

વાદળ નથી છતાંયે કૈં  ગાજવીજ કરતી,

નજરોથી એ નજરની ટક્કર મને ગમે છે.

 .

જેનાથી હું ઘડાયો, ને નામ પણ કમાયો,

આ જિંદગીના રસ્તે ઠોકર મને ગમે છે.

 .

સંજોગ આજ એના છે સુંદરી થવાના

શિલ્પીનેહાથ આવ્યો પથ્થર મને ગમે છે.

.

( દિલીપ જોશી )

 નથી એવું કે જે ખોવાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

જે તારી શોધમાં ગુમ થાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

 .

ઘડામાં ઝીણું ઝીણું વ્હાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

પીવો જો હોય તો પિવાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

 .

એ સાચું છે કે સંતાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

ભલે અંદર છે એવું થાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

 .

ભગતને એક દિ’ પૂછ્યું અમે – ભગવાનજી ક્યાં ક્યાં મળે અમને

તો એણે કીધું કે જિવાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

 .

ઝીણી એક કાંકરી મારામાં છે, એક કાંકરી તારામાં છે, પ્રિયજન !

સતત ખૂંચે છે તે સમજાય છે, એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

 .

એ નટખટ છોકરી મીઠું હસી મારી બધી કોડી બથાવી ગઈ

કયા દરિયામાં એ દો’વાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

 .

ટપાલીએ… સમીસાંજે… મૂકી થેલો… કીધું તે સાંભળો, ભક્તો !

જનમમાંથી જે નીકળી જાય છે એનો પતો મળતો નથી ક્યાંયે

 .

( લલિત ત્રિવેદી )

ક્યાં ક્યાં ગયો ? ક્યાં ક્યાં ફર્યો ? એની તને કૈં જાણ છે ?

ક્યાંક્યાં જીવ્યો ? ક્યાં ક્યાં મર્યો ? એની તને કૈં જાણ છે ?

 .

સાગર સમયનો હરપળે વહેતો રહે બેહદ બની;

પળપળ ડૂબ્યો, પળપળ તર્યો એની તને કૈં જાણ છે ?

 .

ચોપાટ એણે તો બિછાવી કેટલાયે રંગની !

પાસો બની ક્યાં ક્યાં પડ્યો ? એની તને કૈં જાણ છે ?

 .

આકાશમાં કૈં ભાગ્યના તારા હજીયે ટમટમે;

તારો બની ક્યાં ક્યાં ખર્યો ? એની તને કૈં જાણ છે ?

 .

સૌને ખબર છે મોત સૌને આવશે નક્કી અહીં;

કેવી રીતે ક્યાં ક્યાં ડર્યો ? એની તને કૈં જાણ છે ?

 .

( આહમદ મકરાણી )

વાંસળીની આંગળી પકડીને એક દિ’

ગઈ’તી હું જમુનાને તીર

જમુનાના નીરમાં ડૂબકી મારીને

મને પરશી ગઈ તેજની લકીર….

 .

મોરપિચ્છ વાયરામાં હળું હળું ફરકે

ને કાંઠે કદમ્બનાં ઝાડ

આકાશે વાદળાં એવાં ઝળુંબ્યાં

જાણે ઊંચક્યો મેં ગોવર્ધન પહાડ

આંગળીની ટિશિયુંને ફૂટી કો ચેતના

જે થઈ ગઈ’તી ક્યારની બધિર….

 .

આંખો મીંચું તો માંહ્ય ઝળહળતી જ્યોત

અને કહાનાની આરતીનાં ગાન

મધુવનની ધૂળમાં કેવી રંગાઈ હું તો

કણ કણમાં કહાનાનું ધ્યાન

આખુંય આયખું એવું જાગ્યું કે

જાગી રોમ રોમ રટણા અધીર….

.

( જયશ્રી મહેતા )

( १)

वर्ष नव,
हर्ष नव,
जीवन उत्कर्ष नव।

.
नव उमंग,
नव तरंग,
जीवन का नव प्रसंग।

.
नवल चाह,
नवल राह,
जीवन का नव प्रवाह।

.
गीत नवल,
प्रीत नवल,
जीवन की रीति नवल,
जीवन की नीति नवल,
जीवन की जीत नवल!

.

( हरिवंशराय बच्चन )

.

Source : http://www.kavitakosh.org

.

(२ )

नवल वर्ष, तेरा अभिनन्दन हो!
.
नवल चेतना, नवल सृजन हो,
मंजुल मंगल परिवर्तन हो,
नवल वर्ष तेरी मधुर छाँव में
पुलकित प्रमुदित जन-जीवन हो!
नवल वर्ष, तेरा अभिनन्दन हो!
.
नवल राह हो, नवल चाह हो,
नवल सोच हो, नव उछाह हो,
नवल भावना, नवल कामना
नवल कर्म, नव जागृत मन हो!
नवल वर्ष, तेरा अभिनन्दन हो!
.
नव गिरि-कानन, गगन नवल हो,
नवल पवन हो, चमन नवल हो,
मानवता की नवल पौध हो,
और नवल जीवन-दर्शन हो!
नवल वर्ष, तेरा अभिनन्दन हो!

 .

(राजेश मिश्र )

 .

Source : http://www.openbooksonline.com

એક દિવસ

એક લક્ષાધિપતિ આવી મને કહેશે :

‘તું મારો જ પુત્ર છે

મારી સઘળી ધનસંપત્તિ તારી જ છે.’

હું ના કહીશ.

કહીશ : ‘જેને હું શોધું છું તે તમે નહીં.’

એક દિવસ

લજ્જાથી ઢળેલાં નયને કોઈ મને કહેશે :

‘સમણાંમાં પણ મારી જોડે જે

સંતાકૂકડી રમે છે તે તમે જ છો.

આવો, મારા બાહુમાં તમને સમાવી લઉં.’

છતાં

હું છટકી જઈશ

કહીશ : ‘જેને હું શોધું છું તે તું નહીં.’

એક દિવસ

નગરને ઝાંપેથી ઝૂલતો ઝૂલતો હાથી

મને શોધી કાઢશે.

દુંદુભિના શોરથી આકાશ ભરી દઈ

લોકો કહેશે : ‘આ જ, આ જ,

આ જ છે આપણા રાજાધિરાજ.’

હું એ ટોળામાંથી મને પણ ખબર ન પડે એમ ઓગળી જઈશ.

એક સવારે

વિઠોબા એની ઈંટ ઉપરથી ઊતરી

મારા પર હાથ મૂકશે.

કહેશે : ‘આંખો ખોલ, ક્યાં હતો આજ સુધી ? –

હું તને જ શોધતો હતો.’

હું જાગીશ

જાણે કે

હું જ મને ફંફોળતો ફંફોળતો બહાર આવ્યો.

અને જોઉં છું

તો મારા ખાલી ગજવામાં માર હાથ ભરાઈ ગયો છે.

કોઈના વાળની લટને રમાડવા માટે

મારાં ટેરવાં તલસી રહ્યાં છે.

કોઈ કરતાં કોઈ નથી.

અને દેવના ગોખલા વિનાના ઘરમાં

સાંજ

રણ થઈને સળગે છે.

 .

( વિપિન પરીખ )

.

અમારો નાનકડો દીકરો તેની મમ્મી પાસે આવ્યો અને મમ્મીના હાથમાં એક કાગળ પકડાવ્યું. મમ્મીએ હાથ લૂછી કાગળ વાંચવા લીધો. કાગળમાં આમ લખ્યું હતું.

 .

મારો કમરો સાફ કરવા માટે  –  રૂ. ૦૫=૦૦

નાની બહેનની કાળજી રાખવા માટે  –  રૂ. ૧૦=૦૦

ખરીદી માટે સાથે જવા  –  રૂ. ૦૨=૦૦

કચરો ફેંકવા બહાર જવા  –   રૂ. ૦૦=૫૦

સારા ગુણ મેળવવા મહેનત કરી  –  રૂ. ૧૦=૦૦

શાક સમારવાની મહેનત  –  રૂ. ૦૦=૨૫

કુલ ચાર્જ  –  રૂ. ૨૭=૭૫

 .

મમ્મીએ દીકરા સામે મીઠ્ઠી નજરે જોયું. પછી તેણે કાગળ ઊંધો કરી પેનથી તેના પર લખ્યું.

 .

નવ મહિના મેં તને મારા પેટમાં ઉછેર્યો  –  કોઈ ચાર્જ નહીં.

તારી સાથે બેઠી, તારી કાળજી રાખી, માવજત કરી  –  કોઈ ચાર્જ નહીં.

આટલાં વર્ષો દરમ્યાન તારી પાછળ જે પણ આંસુ વહાવ્યાં  –  કોઈ ચાર્જ નહીં.

રાતોની રાતો તારી પાછળ ઉજાગરા કર્યા  –  કોઈ ચાર્જ નહીં.

તને ખોરાક, કપડાં, રમકડાં આપ્યાં  –  કોઈ ચાર્જ નહીં.

અને આવા બધાનો કુલ સરવાળો  –  ખૂબ જ પ્રેમ, કોઈ ચાર્જ નહીં.

 .

દીકરાએ મમ્મીનું આ લખાણ વાંચવું પૂરું કર્યું, અને તેની આંખમાં મોટાં આંસુ આવી ગયા. મમ્મી સામે જોઈને એણે કહ્યું, “મમ્મી,તું ખરેખર કેટલી સરસ છે !” અને પછી પોતાનો કાગળ હાથમાં લઈ મોટા અક્ષરથી એણે લખ્યું – “બધુંજ ચૂકવાઈ ગયું છે – પૂરેપૂરું અને આગોતરું જ !”

 .

( સંકલન : સંજીવ શાહ )