કોરીધાકોર મારી આંખોમાં ધોધમાર

વાદળ બનીને તમે વરસો

રોમરોમ વાંસળીનો સૂર બની જાય તેમ

હળવે રહીને તમે પરસો.

.

વરસોથી માંડેલી મીટ જેમ જીવતરના

એક એક બિંદુને તાકું

રસ્તાઓ દૂર દૂર લંબાતા થાય અને

ઘરમાં બેઠેલી હું થાકું

રસ્તાની ધૂળ પણ વાદળ થઈ જાય

તમે પાંપણને પલકારે ઢળશો ?

રોમરોમ વાંસળીનો સૂર બની જાય એમ

હળવે રહીને તમે વરસો.

.

પગલાંની અમથી જ્યાં આહટ સંભળાય

હું તો સૂતી નીંદરમાંથી જાગું

આગિયાના ઝબકારા ભાળીને સૂરજનું

કિરણ એકાદું હું માગું

વરસોથી અણછીપી વાવ જેવી મારામાં

યુગયુગની ફેલાતી તરસો

રોમરોમ વાંસળીનો સૂર બનીજાય તેમ

હળવે રહીને તમે પરસો.

.

( કૈલાસ અંતાણી )

ચારે બાજુ ભટકે મન તો ચારે બાજુ ભટકે

થોડું દોડે થોડું ચાલે, થોડું છોડે થોડું ઝાલે

ને અધવચ્ચે અટકે – ચારે બાજુ

.

મનનો એવો સ્વભાવ, એને ડંખે અભાવ;

એનો અખૂટ ખાલીપો, કાયમ ઝંખે પ્રભાવ;

અધકચરો આધાર મળે તો આખેઆખું લટકે – ચારે બાજુ

.

મન તો આખો દિવસ, માલિક માટે દોડે;

મુક્તિ એને મળી જાય, જો માલિકને છોડે;

પંજો એનો, પક્કડ એની, ને તોયે ના છટકે – ચારે બાજુ

.

( શ્યામલ મુનશી )

પ્રેમમાં શું શું થયું શું કહું તને,
બહુ વખત આવું થયું શું કહું તને.

.
હું ઈશારો તને કરતો હતો,
કામ પરબારું થયું શું કહું તને.

.
કોઈને ક્યાં ઝેરનું કરવું હતું,
પારખું મારું થયું શું કહું તને.

.
ચાંદને જોવું હતું તારી તરફ,
કેમ અજવાળું થયું શું કહું તને.

.
જીદ તેં મારા થવાની ના કરી,
જે થયું સારું થયું શું કહું તને.
.
( સુરેશ ઝવેરી )

એક દિવસ મેં તને ફોન કર્યો,

’તું નહીં હોય તો હું જીવી નહીં શકું એમ ?’

એ પછી-ઘણી વાર

તારા સુધી પહોંચવા મથતી લાગણીઓના

ધમપછાડાને મારો અહમ જાળવે લે છે.

આપણે સાથે જીવેલી પળો

આંખ સામેથી પસાર થાય

અને હું સ્તબ્ધ થઈ જાઉં છું હજી પણ !

ઘણી વાર સવારે ઊઠીને અરીસા સામે ઊભી રહું

અને દેખાઈ જાય તું…

તને કશુંક કહેવા ડાયલ કરેલો ફોન

કશું બીજું જ કહીને મુકાઈ જાય છે.

આપણે રૂબરૂ મળીએ છીએ ત્યારે પણ

હાથ તો લંબાવી જ દઉં છું તારા તરફ…

પણ પછી તારી સામે લંબાવેલો હાથ

શેકહેન્ડ કરીને વાળી લઉં છું

પાછો મારી તરફ…

પણ સાચું કહું,

મારા અહમને આમ પાળી-પોષીને

મોટો નહીં કર્યો હોત

તો ખરેખર જ

હું નહીં જીવી શકી હોત તારા વગર !

.

( એષા દાદાવાળા )

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

દરિયાને ઠીક હવે સૂરજનું સ્મિત ને ખારવાનું ગીત,

મારે સૂકા બે હોઠ ને આ સૂકો અખાત.

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

.

સઢ વગર અડીખમ ઊભેલા કોડ મારા દરિયાની રેતીમાં લાંગરે,

ભરતી ને ઓટ મહીં ડૂબતી ને ઊગતી ઈચ્છાઓ મારામાં પાંગરે,

દરિયો બનીને મારે આપવો છે એકવાર છીપલીને આછો સંગાથ.

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

.

દરિયાનેય કો’ક વાર છીપલાને સોડ મહીં ડૂબવાની ઈચ્છા તો થાશે.

ભરતીને હૂંફ વડે મારી આ હાંફ એક દિવસ મોતી થઈ જાશે

મારા બે હોઠમાંથી ઓસરશે નીર,

ને દરિયાની ઓટમાંથી ખૂલશે પ્રભાત,

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

.

આવે કિનારે જે પાણીની છાલક એ છાલકને દરિયો કહેવાય નઈ,

સાચુકલા દરિયાનું દૂર ક્યાંક ઘૂઘવવું છીપલાથી કાંઠો સહેવાય નઈ,

એકે જગાએ પૂરો મળે નઈ,

દરિયાનાં સરનામાં સાત.

હું તો દરિયાને ચાહવાનું સમણું જોતેલી એક નાનકડી છીપલાની જાત.

.

આથમતાં અંધારે દરિયો છોડીને મને

ઊગેલા સૂરજમાં તરશે

કાંઠે બેઠેલો મારો નાનકડો જીવ પછી

ઘુઘવાટ વાગોળ્યા કરશે

મારા બે હોઠમાંથી ખુલ્લું આકાશ પછી સાંભળશે દરિયાને સાચવ્યાની વાત.

હું તો દરિયાને ચાહવાનું…

.

( સૌમ્ય જોશી )

વાયરો જ્યાં અડે છે પાણીને,

કેવી મસ્તી ચડે છે પાણીને.

.

રોજ ફૂટે છે કૈંક પરપોટા,

ક્યાં કશો ઘા પડે છે પાણીને.

.

આમ નહિતર વમળ ન હોય કદી,

પાણી પોતે નડે છે પાણીને.

.

ગર્મ રેતીમાં શોષવાઈ જતાં,

ક્યાં તરસ આભડે છે પાણીને.

.

જાતમાં ભૂસ્કો મારવા માટે,

ધોધ થાવું પડે છે પાણીને.

.

પાણી, પાણીને મળશે દરિયામાં,

ક્યાં કદી રણ જડે છે પાણીને.

.

આભમાં જઈને ભોંય પર પડવું,

શી રીતે પરવડે છે પાણીને.

.

આંખને ભીંજવે અમસ્તી પણ,

એ રમત આવડે છે પાણીને.

.

( ખલીલ ધનતેજવી )

માર્ગ બતાવે છે કે એ મારે છે ઠોકર, નક્કી કર

તારી સામે છે તે ઈશ્વર છે કે પથ્થર, નક્કી કર

.

એક તરફ છે સ્વમાન તારું, બીજી તરફ ખુશામત છે;

નાક તને વ્હાલું છે વ્હાલું કે અત્તર નક્કી કર.

.

શબ્દોથી તું તરી શકે છે, મૌન તને ડુબાડે છે;

લખતાં પહેલાં બેમાંથી શું છે બળવત્તર, નક્કી કર.

.

લઈ હાથમાં પીંછી, ચિત્ર સમયનું દોરે તે પહેલાં;

થઈ હાથની ઉંમર શું, સિત્તેર કે સત્તર, નક્કી કર.

.

તું જીવે છે ? ને બદલે કોઈ પૂછે શું જીવે છે ?

જો આપે તો શું આપે તું એનો ઉત્તર નક્કી કર.

.

( શ્યામલ મુનશી )

થશે ઓછું ભારણ હજી કંઈ વધારે,

પલળવા દે પાંપણ હજી કંઈ વધારે.

.

પ્રથમ આંખ મળશે પછી ધીમે ધીમે,

વધારીશું સગપણ હજી કંઈ વધારે.

.

સમય ના મળ્યો, એય સાચું પરંતુ,

હશે અન્ય કારણ હજી કંઈ વધારે.

.

બધી વાતે જ્યાં ત્યાં છટકબારીઓ છે,

ઘડો ધારાધોરણ હજી કંઈ વધારે.

.

પરસ્પર સમાધાન તો થઈ ગયું છે,

વિચારે છે બે જણ હજી કંઈ વધારે.

.

કહ્યું, તારે ખાતર ઘણું દુ:ખ મેં વેઠ્યું,

તો કે’ છે કે ના પણ હજી કંઈ વધારે.

.

ખલીલ આટલી ઉમરે છું અડીખમ,

જિવાશે આ ઘડપણ  હજી કંઈ વધારે !

.

( ખલીલ ધનતેજવી )

તરસ્યે તરસ્યા તળાવ વાઢી ફાંટ ભરો, એ ઠીક નથી,

તમે અમારી તરસ વિશે કાંઈ વાત કરો, એ ઠીક નથી.

.

ખરવું હો તો હાલ ખરો, ઓ પીડ ભરેલાં પત્તાંઓ,

અગન ભરેલાં ઘર-આંગણમાં રોજ ખરો, એ ઠીક નથી.

.

ધરવું હો તો મારી માફક આંખો ફાડી ધરો તમે

ગળા લગોલગ ગાંજો પીને ધ્યાન ધરો, એ ઠીક નથી.

.

અમે અમારી પાંસળીઓમાં પથ્થર ખડકી નાખ્યા છે,

તમે રંજનો રેલો થઈને ત્યાંય ફરો, એ ઠીક નથી.

.

દ્વંદ્વ ભરેલી દ્રષ્ટિ માથે ડહોળાયેલાં દ્રશ્યો પટકી,

તમે ઊકળતાં અંધારાની ઊંઘ હરો, એ ઠીક નથી.

.

( ચંદ્રેશ મકવાણા )

તારો કેટલો આભાર માનું, મારા પરમેશ્વર !

ઘેરી ઊંઘમાંથી સવારે તેં મને જગાડ્યો.

નહીંતર કાયમ માટે આંખ મીંચાઈ પણ ગઈ હોત.

કોનું કેટલું લખાયું છે જીવન અને ક્યાં લપાયું છે મોત

એની ક્યાં કોઈને પણ ખબર હોય છે ? અને ખબર નથી

એમાં પણ તારી રહસ્ય-કલા છે. નહીંતર માણસ

એના ઓથાર નીચે જીવતે જીવત મરી જાત.

તેં માણસ માટે કેટલી સુખ-સગવડ કરી આપી.

એ થોડોક જાગૃત થઈને જુએ તો જ એને ખ્યાલ આવે.

ચંદ્રને જોઈને દરિયાને થાય એટલું બધું વ્હાલ આપે.

આ હવા ન હોત તો હોત ક્યાંથી શ્વાસ ?

ધરતી પર આ લીલુંછમ ઘાસ અને આકાશમાં તેજલ તારા.

આ સૂર્ય, ચંદ્ર, વાદળ, વીજળી ને આ જળની ધારા

તારો કેટલો બધો આભાર માનું, હે પરમેશ્વર મારા !

.

( સુરેશ દલાલ )