.

શ્યામ ! તમે તો સમય સરોવર,

અમે ઘડીની માછલીઓ

શ્યામ ! તમે તો સભર શ્રીફળ ને

અમે તૂટેલી કાચલીઓ.

 .

શ્યામ ! તમે તો ફૂંક સૂરની

અમે વીંધાયેલ વાંસળીઓ,

શ્યામ ! તમે તો સૌરભ મીઠી

અમે ફૂલની પાંખડીઓ.

 .

શ્યામ ! તમે તો ગગન વહન ને

અમે વિહરતી વાદળીઓ,

શ્યામ ! તમે તો સૂર-કિરણ ને

અમે ઉજાગર આંખડીઓ.

 .

( મહેશ સોલંકી ‘બેનામ’ )

(૧)

હથેળી પર

તારું નામ

લખી,

હાથ પાણીમાં

બોળું તો

તે જ ક્ષણે

બની જાય

પાણીનું અત્તર !!!

 .

(૨)

આંગણું

પસાર કરતાં

પોસ્ટમેનના ખભે

પતંગિયું

આવીને બેઠું

અને તે સાથે જ

દૂર પહાડોમાં

ક્યાંક કોયલ

ટહૂકી….

હું તરત જ પામી

ગયેલો : નક્કી,

પત્ર તો તારો જ

હશે !… !!…!!!!!…

.

(૩)

તું નહીં માને

પણ હવેથી

મારા ઘર આગળથી

પસાર થતા બધા

રસ્તા, તારા

નિવાસ આગળ

જ આવીને

અટકે

છે !…!!..!!!…

 .

( જયંત દેસાઈ )

ક્યારેક યાચુંછું સત; ક્યારેક સ્વપ્ન યાચું;

ક્યારેક દોડું છું કાળને પાછળ નાખું;

ક્યારેક વર્ષું છું અમૃતની સેર અને

ક્યારેક મૃત્યુની ભોળી ભીખ માગું.

 .

પુણ્યસ્મરણ : વિન્દા કરંદીકર

 ( અનુવાદ : જયા મહેતા )

.

ક્યારેક સ્વપ્ન યાચું ક્યારેક સતને યાચું

તડકાનો તંત ઝાલી સૂરજના તતને યાચું

 .

ક્યારેક સિરને સાટે તાજોતખતને યાચું

ક્યારેક મોરપીંછા જેવા વખતને યાચું

 .

એકાકી થઈ જવાની અંગત રમતને યાચું

એમાંય એની ખુશ્બૂ ને એના ખતને યાચું

 .

ક્યારેક આંસુઓમાં ક્ષણ સંઘરી લઉં ને

એનું સ્મરણ સમેટી ગદ્દગદ હું ગતને યાચું

 .

તન્મય બનીને મયમાં હું સ્થિરતાને સાધું

તોબા કરીને રણઝણ રિન્દોની લતને યાચું

.

વાદ્યો શમ્યા પછી યે ઝણકાર શેષ હો તો

સાતે સ્વરોની મધ્યેના મૌનવ્રતને યાચું

 .

ક્યારેક વસ્ત્ર ત્યાગી હું અંતરીક્ષ ઓઢું

ક્યારેક આ ત્વચા પર કૈં કૈં પરતને યાચું

 .

ધરતી કને હું યાચું ક્યારેક રજની રિદ્ધિ

નભના કોઈ તારકની ખરતી રજતને યાચું

 .

કંથાનો જરકસી આ જામો પહેરી, મુરશિદ

તારી કને ફકીરીની સલ્તનતને યાચું

.

ભીતરની ભીડને હું સંબોધું વિજનતામાં

ભરચક સભામાં ખૂણે બેસી સ્વગતને યાચું

 .

કાગળ કલેજું કોમળ કાતિલ કલમ કટારી

શાહીના બુંદ જેવા જખ્મી જગતને યાચું

 .

શબ્દોના આ સબાકા જાણે જનોઈવઢ છે

જુદ્ધે ચઢી ગઝલમાં ઘાયલની ગતને યાચું

 .

( હરીશ મીનાશ્રુ )

તેજ સંગાથે ભળીને તેજ થઈ જાવું,

એને જોવું એટલે તો એજ થઈ જાવું !

 .

હોઈયેં જે એ જ પાછું સ્હેજ થઈ જાવું,

આ બધું છોડી અને સાચે જ થઈ જાવું !

 .

એમ હલકી ને હલકતું હેજ થઈ જાવું !

રંગમાં રંગાઈને રંગરેજ થઈ જાવું !

.

છો છવાતી શુષ્કતા ચોપાસ વિસ્તરતી,

આપણે તો ભીનું ભીનું ભેજ થઈ જાવું !

 .

આખરે તો આ બધાં યે નામ ને રૂપો,

એક છે તો એકમાં આમેજ થઈ જાવું !

 .

( રાજેન્દ્ર શુક્લ )

રુદનસંહિતા છોડ ભવાની ત્રિશૂળ દ્વાર પર ખોડ ભવાની

ધગધગ ધગતી બળ બળ બળતી તું લાવાની છોળ ભવાની

 .

રામ હવે ભણકાર કાનનો સિંહાસને બેઠા છે રાવણો

એક વિજયટંકાર સાથ બે શિવધનુષ્ય મરોડ ભવાની

 .

તું તરસ્યાં હરણાંની પ્યાસ થઈ દ્વાર દ્વાર ભટકે છે આશ લઈ

તું જ તને ઓળંગ આજ કે તારી તુજથી હોડ ભવાની

 .

ઘનન ઘનન ઘનઘોર ઘટા તું ચમક દમક વીજળીની છટા તું

ઊંચક નજર ધરતીથી આજ નભ સાથ સાથ તું જોડ ભવાની

 .

આદ્યશક્તિ અવતાર અનાદિ સિંહારૂઢ સંચાર શિવાની

અડગ ખડગ અંગાર આંખ સંસાર પાશ સૌ તોડ ભવાની

 .

( મધુમતી મહેતા )

દિલને નથી કરાર તમારા ગયા પછી

આંખે છે અશ્રુધાર તમારા ગયા પછી

 .

યત્નો કર્યા હજાર તમારા ગયા પછી

લાગ્યું ન દિલ લગાર તમારા ગયા પછી

 .

વીતી રહ્યો છે એક સરીખો સમય બધો

શું સાંજ, શું સવાર તમારા ગયા પછી

.

ખીલે તો કેમ ખીલે કળી ઉર-ચમન તણી

આવી નથી બહાર તમારા ગયા પછી

 .

મહેફિલ છે એ જ, એ જ સુરા, એ જ જામ છે

ચડતો નથી ખુમાર તમારા ગયા પછી

 .

જીવનનો તાંતણો છે તમારા જ દમ સુધી

તૂટી જશે ધરાર તમારા ગયા પછી

 .

‘નાઝિર’ને છેક ઓશિયાળો ના તમે કરો

કરશે ન કોઈ પ્યાર તમારા ગયા પછી

.

‘નાઝિરનો સાથ છોડી જનારા જરા કહો !

કોને કરે એ પ્યાર તમારા ગયા પછી

 .

( નાઝિર દેખૈયા )

આંસુ બની જો આંખથી કિસ્સો પડી જશે;

મનમંચ પરના નાટ્યનો પડદો પડી જશે.

 .

એક વાર મારી મરજીથી હું ક્રોસ પર ચઢ્યો,

ન્હોતી ખબર કે એ જ શિરસ્તો પડી જશે.

 .

એમાં નવીન ઘટનાનો કોઈ ખીલો ન ઠોક,

જર્જર સ્મરણની ભીંતથી ફોટો પડી જશે.

 .

વેરાન મન ને બાગ બનાવી તો લીધું પણ-

રોકો સ્મરણની આવ-જા રસ્તો પડી જશે.

 .

મારી તમામ ઊર્જા કામે લગાવું હું,

રહેવા દે દોસ્ત ! સૂર્ય આ ઝાંખો પડી જશે.

 .

ગઝલોનું ગાન કરવાને આવ્યા પતંગિયાં

આજે મુશાયરામાં જો સોપો પડી જશે.

 .

( પ્રમોદ અહિરે )

અધૂરો ઘડો છું, હું છલકાઉં પણ

ને ખાલી થયા બાદ ઊભરાઉં પણ !

 .

હું પસ્તિત્વને આજ પામ્યો ભલે;

ભવિષ્યે ફરીથી હું વંચાઉં પણ.

 .

કરું છું હું પસ્તાવો નિજ પાપનો;

આ અશ્રુથી ભીતરમાં ધોવાઉં પણ.

 .

છું ઈશ્વરના સાંનિધ્યમાં હું છતાં

હરણ જોઈ સોનેરી લલચાઉં પણ.

 .

રઝળપાટ લમણે લખ્યો છે ભલે;

હું મારા અસલ ઘર ભણી જાઉં પણ.

 .

ગડી વાળીને તેં જ મૂક્યો હતો;

હું હૈયાધબકમાં જ દેખાઉં પણ.

 .

દીવાલોથી અળગો થયો છું છતાં

હું પડધો બનીનેય ટકરાઉં પણ.

 .

( ભગવતીકુમાર શર્મા )

दीवारों-दर से उतर के परछाइंयाँ बोलती हैं

कोई नहीं बोलता जब तन्हाइयाँ बोलती हैं

 .

परदेस के रास्तों में रुकते कहाँ हैं मुसाफिर

हर पेड कहता है किस्सा, खामोशियाँ बोलती हैं

 .

मौसम कहाँ मानता है तहजीब की बंदिशों को

जिस्मों से बाहर निकल के अंगडाइयाँ बोलती हैं

 .

इक बार तो जिन्दगी में मिलती है सबको हुकूमत

कुछ दिन तो हर आईने में, शहजादियाँ बोलती हैं

 .

सुनने की मुहलत मिले तो आवाज है  पत्थरों में

उजडी हुई बस्तियों में आबादियाँ बोलती हैं

 .

( निदा फाजली )

મંદ મંદ આ મહેક ઊઠી છે ચાલો રસભર થઈએ

એકમેકના મનમાં એવો સુંદર અવસર થઈએ

 .

અંધારું અંધારે બાંધી

અજવાળે અજવાળું

ચાલ ખોલીએ કૂંચી થઈને

વાદળ નામે તાળું

 .

તાળું ખોલી ધીમું બોલી ઝરમર ઝરમર થઈએ

મંદ મંદ આ મહેક ઊઠી છે ચાલો રસભર થઈએ

 .

જળ પર વહેતાં લીસ્સાં લીસ્સાં

તરંગ વસ્ત્રો ખેંચી

કયું કામ કોને કરવાનું
ચાલો લઈએ વ્હેંચી

 .

કૂણી કૂણી કમળ પાંદડી વચ્ચે ઘર ઘર થઈએ

મંદ મંદ આ મહેક ઊઠી છે ચાલો રસભર થઈએ

 .

( અનિલ ચાવડા )